دينى اثبات و اجراى ارزشهاى مطلقى مانند حكمت و اخلاق انسانى را اساس و هدف اعلاى خود قرار داده بودند كه قربانى كردن آنها در راه وصول قدرتمندان به قدرت و خودكامگىها را بشدّت ممنوع ساختهاند و به همين جهت بوده است كه اشخاصى كه در بارهء اديان دچار نوعى حسّاسيّت مىباشند ، وقتى كه خود يا ديگران را مىخواهند اقناع نمايند ، مىگويند : ضعف اديان در اينست كه براى مردم اصول ثابت و غير قابل انعطاف تعليم مىدهند البتّه ثباتى كه در مبناى اديان وجود دارد ، عبارت از آن ركود و جمودى نيست كه مخالف طبيعت و مختصّات متحرّك انسان بوده باشد ، بلكه آن ثبات دائمى است كه به طبيعت و مختصّات دائمى و مستمرّ انسان مستند است ، مانند لزوم دفاع از حيات و استمرار زندگى اجتماعى بر مبناى عمل به تعهّدها . و اين ثبات و استمرار ، با تجويزهاى ماكياولى متوقّف يا دگرگون نمىگردد .
اعتراض چهارم
- نويسنده مىگويد : « اينان در پايان كار ممكن است حكومت ظالمانه اى بوجود آورند كه به اندازهء حكومت قبلى ارتجاعى باشد » . اين كه پس از بوجود آمدن يك تحوّل و انقلاب صحيح ، ممكن است حكومتهاى ظالمانه اى ايدههاى اعلا و مفيد و ضرورى انقلاب را مورد سوء استفاده قرار داده و آنها را وسيله اى براى به دست آوردن اريكهء قدرت قرار بدهند ، هيچ گونه جاى ترديد نيست و بهترين مثال بارز اين سوء استفادهء نابكارانه ، حكومتهاى بنى اميّه و بنى عبّاسند كه ايدههاى اعلا و مفيد و ضرورى انقلاب انسانى اسلام را وسيله اى براى خودكامگىهاى خود قرار داده و قرآن بدست ، وقيحترين مبارزه را با عدالت و حقّ پرستى اسلامى به راه انداختند و هواداران تنازع در بقاء هم با كمال پررويى آن طاغوتهاى چنگيز صفت را خلفاى اسلامى و امير المؤمنينها نام نهادند اين همان منصبى بود كه شريفترين انسان و با عظمتترين مرد الهى يعنى علىّ بن ابي طالب عليه السّلام عهده دار آن بود كه هيچ گونه هوى و هوس و خودخواهى بدرون مباركش راه نيافته بود . او تجسّمى از آن ايدههاى اعلا و مفيد و ضرورى بود كه اسلام براى انسانها آورده بود . در اين مورد بسيار مناسب است كه كار بسيار پر ارزش و مقدّس حضرت ابراهيم خليل عليه السّلام را به ياد بياوريم .
اين انسان بزرگ و اين پيامبر عظيم الشأنّ كه گاهى پدر انبياء ناميده مىشود ، بيت اللَّه - الحرام را براى انسانها به امر خداوندى بنا نهاد كه مردم از دور و نزديك بيايند و