( براى خداوند فرشته ايست كه هر روز به مردم ندا مىكند كه بزاييد ، عاقبت خواهند مرد و بسازيد عاقبت خراب خواهند شد . ) بنا بر اين ، معناى آيه چنين است : كه ما وسائل را براى آنان فراهم مىآوريم و آنان با اختيار خويش از آن وسائل سوء استفاده نموده و برگناهان خود مىافزايند . * ( وَذَرْنِي وَالْمُكَذِّبِينَ أُولِي النَّعْمَةِ وَمَهِّلْهُمْ قَلِيلًا ) * ( 1 ) . ( بگذاريد من مشيّت خود را در بارهء تكذيب كنندگان متنعّم [ به نعمتها و قدرتها ] بجريان بيندازم و اندكى بانان مهلت بده . ) * ( فَمَهِّلِ الْكافِرِينَ أَمْهِلْهُمْ رُوَيْداً ) * ( 2 ) . ( مهلتى براى كافران بده ، مهلتى اندك . ) اين نكته هم قابل توجّه است : در اين دنيا همهء مهلتها كه در جويبار گذراى زمان داده مىشود ، اندك است ، زيرا سرعت عبور زمان بر خلاف آن پايندگى كه ما انسانهاى خام خيال مىكنيم ، هر آينده اى را اگر هم بسيار طولانى باشد ، كوتاه مىكند . در دو آيهء شريفه از قرآن كلمهء استدراج [ كه به معناى بالا بردن درجه به درجه يا ساقط كردن درجه به درجه ] وارد شده است اين كلمه در هر دو آيه به معناى ساقط كردن تدريجى است :
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 112
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١١٢
املاء ( پركردن و آماده كردن وسائل . ) نيست ، بلكه لام در فعل مزبور لام عاقبت است ، چنان كه در بيت زير آمده است :
له ملك ينادى كلّ يوم
لدوا للموت و ابنوا للخراب
هامش
( 1 ) المزّمّل آيهء 11 .
( 2 ) الطَّارق آيهء 17 و القلم آيهء 44 .