18 ، - قسم أرزاقهم ( 1 ) ( ارزاق آنها را قسمت فرموده است ) 19 ، 24 - و أحصى آثارهم و أعمالهم و عدد أنفسهم ، و خائنة أعينهم ، و ما تخفى صدورهم من الضّمير ، و مستقرّهم و مستودعهم من الأرحام و الظهور إلى أن تتناهى بهم الغايات ( 2 ) ( آثار و اعمال و عدد نفوس آنها را حساب فرموده است . و به خيانت چشمهاى آنان عالم ، و به آن چه كه در سينههاى خود مخفى نمودهاند ، آگاه است . او به قرارگاه موقعيّت گذران آنان [ كه سكونتشان در آن موقعيّت بطور وديعه است ] از گذرگاه ارحام مادران و ظهور در اين دنيا ، تا آن گاه كه غايتهاى آنان بپايان برسد داناست . )
خداوند عالم مطلق بهمهء حوادث و حقايق حيات انسانى است
شايد مقدارى آگاهى از عظمت احاطه و علم خداوند متعال به همهء موجودات و حوادث هستى ، براى اعتقاد به عموميّت علم الهى بهمهء آنچه كه امير المؤمنين ( ع ) در جملات مورد تفسير گوشزد فرمودهاند ، كافى باشد ، ولى مىبينيم نه تنها در اين خطبه ، بلكه در مواردى متعدّد از سخنان مباركش عموميّت علم الهى را متذكَّر مىشود . به نظر مىرسد هدف امير المؤمنين عليه السّلام توجيه انسانها به نتايج بسيار با اهمّيّت علم و اعتقاد به عموميّت علم خداوندى است كه در مغز و روان بشرى بوجود مىآورد . مانند :
هامش
( 1 ) . لطفا به مجلَّد 4 از صفحهء 68 تا 86 مراجعه فرمائيد .
( 2 ) . براى بررسى مسألهء علم خداوندى مراجعه شود به مجلَّد 2 ص 101 تا صفحهء 106 .