ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 45

دوران جاهليّت اولى در ميان مردم ظاهر نشوند ) مقصود از جاهليّت اولى ، دوران تاريك جاهليّت پيش از بعثت پيامبر اكرم ( ص ) مىباشد . در حقيقت مقصود از « اولى » گذشته و قديم است . البتّه اقوال ديگر نيز در تفسير « اولى » وجود دارد كه بقول مرحوم علَّامهء طباطبائى مستند به دليل نمىباشند . 4 - حميّت و تعصّب و پافشارى در بارهء معلومات ناچيز و خواسته‌هاى بىاساس ، از بارزترين خواصّ زندگى در جاهليّت بوده است . اين خاصّيّت تباه كننده ترين پديده اى بود كه زندگى مردم آن دوران را در خود فرو برده بود * ( إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجاهِلِيَّةِ فَأَنْزَلَ الله سَكِينَتَه عَلى رَسُولِه وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوى وَكانُوا أَحَقَّ بِها وَأَهْلَها وَكانَ الله بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيماً ) * ( 1 ) ( چون ، آنان كه كفر ورزيدند حميّت و تعصّب در دلهاى خود قرار دادند حميّت و تعصّب جاهليّت ، پس خداوند آرامش خود را بر رسولش و بر مؤمنين فرستاد و آنانرا به اعتقاد و حركت تقوائى الزام ( موفّق ) فرمود ، رسول خدا و مؤمنان شايستهء تقوى و [ آرامش ] و داراى اهليّت براى آن بودند . و خداوند به همه چيز دانا است ) اين پديده بنيان كن مردم آن دوران را بروزگار سياه نشانده بود . پرستشهاى جاهلانه كه خود كشف از ضعف نفس و محدوديّت اطَّلاعات و كوته بينى مىنمايد ، مانند نژاد پرستى كه در قبائل عرب بيداد ميكرد ، همهء سطوح روانى مردم جاهليّت را فرا گرفته بود ( 2 ) . مىتوان گفت : اصلا پديده اى