و پيامبران عظام عليهم السّلام ، و يا عقل مقدّس كه مطابق احاديث اوّلين مخلوق خداوندى است . اين موجود يا موجودات پيش از گسترش بساط مادّه و حركت آن ، بوجود آمده ، و در مجراى مشيّت خداوندى قرار گرفتهاند ، لذا ما فوق زمان مىباشند . خداوند متعال پيش از همهء اين اوّلها بوده و پس از آخر همهء موجودات و پايان زمان خواهد بود . وجوده قبل القبل في أزل الأزال و بقائه بعد البعد من غير انتقال و لا زوال ( 1 ) ( وجود خداوندى پيش از پيش در ازل ازلها بوده و بقايش بعد از بعد بدون انتقال از حالى به حالى ديگر و بدون زوال خواهد بود . ) بنا بر اين ، خداوند سبحان فوق هر گونه آغاز و انجام و قبل و بعد بوده و خواهد بود . زيرا خداوند همان گونه فوق امتداد زمانى است كه فوق بعد گسترش مكانى و فضائى است . ( 1 ) 26 ، - و الرّادع أناسىّ الأبصار عن أن تناله أو تدركه ( او خداونديست كه مردمكهاى چشمان را از ديدن و درك خود ممنوع فرموده است ) براى اثبات ناتوانى چشمان از ديدن خداوندى پس از دقّت در آيهء زير مطلب بعدى را دقّت فرمائيد
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 281
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٨١
هامش
( 1 ) . تعبير آزال كه جمع ازل است ، مانند آباد كه جمع ابد است ، براى توجيه ذهن به ما فوق زمان و دهر و بر كنار ساختن ذهن از هر گونه امتداد مىباشد ، زيرا ازل بى نهايت قبلى و ابد بى نهايت بعدى است بالنّسبه بموضعى كه انسان درك كننده در آن قرار دارد زيرا ازل و ابد قابل تعدّد و جمع بستن نمىباشند .
( 1 ) . تعبير آزال كه جمع ازل است ، مانند آباد كه جمع ابد است ، براى توجيه ذهن به ما فوق زمان و دهر و بر كنار ساختن ذهن از هر گونه امتداد مىباشد ، زيرا ازل بى نهايت قبلى و ابد بى نهايت بعدى است بالنّسبه بموضعى كه انسان درك كننده در آن قرار دارد زيرا ازل و ابد قابل تعدّد و جمع بستن نمىباشند .