8 - امر خداوندى مانند بهم زدن چشم بلكه نزديكتر از آن است . اگر وجود چيزى را بخواهد فقط كلمهء « باش » را مىگويد . البتّه مىدانيم آنچه عامل اصلى بوجود آمدن هر چيزى است ، مشيّت مستند به حكمت خداوندى است كه حتّى به امتداد لحظه اى هم نمىباشد و كلمهء « كن » ( باش ) براى تفهيم انسانها است . آنچه كه جريان فيض خداوندى و مشيّت بالغهء او براى بوجود آوردن موجودات مقتضى است ، دمى بيش نيست كه اين دم هم قطعا از قطعات زمان انتزاع شده از حركت نمىباشد . آنچه كه موجب بوجود آمدن كشش زمان و گسترش فضا و مكان و ثقل و كمى و زيادى و تساوى و پس و پيش و بالا و پائين مىگردد از مختصّات هويّت مادّه و مادّيّات است . و الَّا :
تعالى اللَّه قديمى كاو به يك دم
كند آغاز و انجام دو عالم
شبسترى
9 - هيچيك از موجودات به خداوند متعال نزديكتر از ديگرى نيست و هيچ يك از آنها هم به خداوند متعال دور تر از ديگرى نمىباشد . نظير اين مطلب در اوائل پاسخهائى كه امام به عمران فرموده است ، چنين آمده است كه اختلاف موقعيّتهاى موجودات در عرصهء هستى و تنوّع كيفيّات و اختلاف درجات آنها دليل بر عظمت بعضى و پستى بعضى ديگر نمىباشد . در اين مورد امام عليه السّلام مىفرمايد : هيچ چيزى به خدا نزديكتر از ديگرى نيست ، دليل اين مطلب كاملا واضح است زيرا هويّت خداوندى در موضع و مكان خاصّى از وجود قرار نگرفته است تا نسبت موجودات به آن هويّت اقدس مختلف باشد - بعضى نزديك و بعضى دور ، بلكه همهء موجودات براى آن ذات اقدس مساوى هستند .
تبصره
- بايد توجّه داشت كه در بعضى از كلمات و جملات اين احتجاج خللى با نظر به معناى مقصود امام عليه السّلام ديده مىشود و قطعى است كه اين خلل مربوط به اشتباه و عدم توجّه استنساخ كنندگان بوده است ولى در همهء