وحدت حقيقى آن ذات اقدس ، تغيير بوسيلهء عامل داخل خلاف فرض وحدت آن ذات اقدس است . به نظر مىرسد مثالهائى را كه امام عليه السّلام براى تفهيم قضيّه به عمران فرموده است ، بر مبناى پذيرش وحدت ذات اقدس ربوبى مىباشد كه مىفرمايد : آتش نمىتواند در خود تغييرى ايجاد كند ، حرارت نمىتواند خودش را بسوزاند و هيچ بيننده اى نمىتواند بينائى يا چشم خود را ببيند . اين مثال اخير در اشعار شبسترى چنين آمده است :
تو چشم عكسى و او نور ديده است
به ديده ديده را ديده كه ديده است
و بهر حال وحدت مطلقهء ذات پروردگارى ، با فرض عامل تغيير داخلى ، براى آن ذات اقدس ، تناقضى آشكار در بر دارد . يك دليل بسيار قاطع و روشن وجود دارد كه هر گونه تغيير را در ذات بارى تعالى امكان ناپذير مىسازد . و آن اينست كه تغيير در ذات بارى يا از نقص به كمال است و يا از كمال به نقص و يا از نقص به نقص و يا از كمال به كمال . و بديهى است كه همهء انواع چهار گانهء تغيير در بارهء خداوندى محال است ، زيرا فرض اين كه خداوند از نقص به كمال تغيّر پيدا كرده است ، لازمه اش اينست كه الوهيّت خداوندى حادث است ، زيرا در حال نقص نمىتواند خداوند واجب الوجود و كامل مطلق بوده باشد . و اگر تغيّر از كمال به نقص فرض شود ، لازمه اش تنزّل خداوندى از مقام الوهيّت و وجوب وجود و كمال مطلق مىباشد . و فرض تغيّر از نقص به نقص ، با فرض الوهيّت و وجوب وجود و كمال مطلق كه صفات ذاتى خداوند است ، تناقضى آشكار در بر دارد . و تصوّر اين كه تغيير از كمال به كمال بوده است ، ترجّح بلا مرجّح است كه از محالات اوّليّه است .
11 - عمران : ألا تخبرنى أهو في الخلق أم الخلق فيه
عمران سؤال كرد : آيا به من خبر نمىدهى خداوند در مخلوقاتش است يا مخلوقات در او است )