ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 214

نويسندگان يا عوامل چاپى اختلالاتى وجود دارد كه آنها را طرح مىكنيم : ظاهرا شمارهء دوم كه پس از شمارهء اوّل آمده است ( و ما لا وزن له ) به اضافهء « و ليس بملموس و لا منظور إليه » بوده است ، زيرا روح چنان كه وزن ندارد ، قابل لمس و ديدن فيزيكى هم نيست ، در مقابل شمارهء اوّل كه هر سه خاصّيّت لمس ، قابليّت توزين و قابليّت ديدن را دارد ، كه شامل همهء اجسام فيزيكى مىباشد . شمارهء سوم عبارت است از نمودهاى محض مانند انعكاسات آيينه اى كه قابل ديده شدن مىباشند ولى نه وزنى دارند و نه قابل لمس مىباشند و نه داراى حسّ و ذوق هستند . در شمارهء چهارم كه كلمهء « تقدير » به كار رفته است ، به نظر مىرسد كه به معناى اندازه گيرى قانونى مخلوقات باشد كه خداوند در نهاد خود مخلوقات قرار داده است . * ( وَالَّذِي قَدَّرَ ) * ( 1 ) ( خداوندى كه مخلوقات را تقدير فرمود و هدايت نمود ) شمارهء پنجم اعراض و صور و ابعاد و شمارهء ششم اعمال و حركتها ( فعّاليّتها بطور عامّ ) كه اشياء را مىسازند و آنها را مورد عمل قرار مىدهند و از حالى به حال ديگر دگرگون مىنمايند . تبصره - در نسخهء مسند الإمام الرّضا ( ع ) بجاى تعملها ( تعلمها ) آمده است كه يقينا اشتباه است . امام عليه السّلام در تفسير شمارهء ششم نكتهء بسيار با اهمّيّتى را تذكَّر داده‌اند كه بايد مورد توجّه دقيق قرار بگيرد . امام مىفرمايد : « اعمال و حركات فقط به مقدار زمان مورد نياز در پهنهء هستى تحقّق پيدا كرده و با پايان يافتن آن زمان ، وجود آن اعمال و حركات نيز منقرض مىگردد . » و اين يكى از اساسىترين مسائل حركت و تحوّل در پهنهء هستى است كه حكماء و فلاسفه نمىتوانند از آن غفلت بورزند . هر كمترين