31 ، - و من سأله أعطاه
هر كس كه از خدا مسألت بدارد ، عطايش خواهد فرمود
اين مسأله با ابعاد مختلفى كه دارد ، از اهمّيّت فوق العاده اى برخوردار است . ما براى توضيح اجمالى مسأله برخى از ابعاد آن را مورد بررسى قرار مىدهيم : 1 - درك معناى سؤال و مسألت از خداوند ، بسيار مهمّ است ، اين معنا عبارت است از توجّه كامل به خدا با ايمان به علم و قدرت مطلقهء او كه اختيار همه چيز و همه كس را در دست دارد .
2 - ارزيابى كامل اسباب و وسائل دنيا ، و اين كه هويّت و مختصّات آن اسباب و وسائل همه از آن خدا است ، زيرا اگر چه :
سنگ و آهن ( 1 ) خود سبب آمد و ليك
تو ببالاتر نگر اى مرد نيك
كاين سبب را آن سبب آورد پيش
بىسبب هرگز سبب كى شد ز خويش
اين سببها راست محرم عقل ما
وان سببها راست محرم انبيا
اين سبب را آن سبب عامل كند
باز گاهى بىپر و عاطل كند
اين سبب چه بود بتازى گو رسن
اندرين چه اين رسن آمد به فن
گردش چرخ اين رسن را علَّت است
چرخ گردان را نديدن زلَّتست
اين رسنهاى سببها در جهان
هان و هان زين چرخ سرگردان مدان
براى پذيرش اين اصل كه چنان كه هويّت ذاتى علَّتها از خدا است ، صفت علَّيّت آنها نيز از آن خدا است ، كافى است كه به اين دليل توجّه شود كه هيچ گونه دليلى براى رابطهء ثابت ( علَّت خاصّ معلول خاصّى را بايد بدنبال
هامش
( 1 ) . مقصود از سنگ و آهن دور كن علَّت براى ايجاد آتش است .