ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 247

نيست . و امّا آياتى كه مىگويد : خداوند موقعيّت مطلوب هيچ كس را تغيير نمىدهد ، مگر خود او بخواهد ، مانند * ( إِنَّ الله لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ ) * ( 1 ) نيز متّكى به دليل بديهى عقلى است كه خداوند آن امورى را كه به اختيار خود انسانها گذاشته است ، كه بوسيلهء آن امور مستحقّ نتائج آنها مىباشند ، بدون علَّت از آنان سلب نمىنمايد . لذا در آن هنگام كه خللى در استعدادهاى نفس آدمى وارد شود ، نبايد فورا به تخيّلات ابهام انگيز در بارهء من فرو رفته و با آن تخيّلات مختلَّش بسازد . مثلا سراغ قضا و قدر را گرفته و وراثت را مورد تحليل قرار بدهد بلكه بايد در بارهء عواملى بينديشد كه موجب زوال موقعيّت مطلوب گشته است . سى و دو - در همهء سطوح هستى هيچ عاملى براى آرامش و اطمينان جز به ياد خدا بودن كه از لوازم ايمان است وجود ندارد . * ( الَّذِينَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ الله أَلا بِذِكْرِ الله تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ ) * ( 2 ) خواصّ به ياد خدا بودن آن قدر فراوان است كه نمىتوان در اين مباحث محدود از عهدهء شمارش و تفسير آنها برآمد . فقط در اين مبحث خاصّيّتى را كه در آيهء مباركه آمده است ، توضيح مىدهيم : آرامش و اطمينان خاطر ، عظمت اين نعمت را فقط كسانى مىتوانند درك كنند كه با مغزى كنجكاو و ذهنى هشيار در پهنهء هستى نگريسته و از موجوديّت خود اطَّلاعى پيدا كرده‌اند . ممكن است گفته شود : اغلب اشخاصى كه در اين دنيا بدون توجّه به خدا و بدون اين كه به ياد آن مبدء فيّاض بوده باشند ، با آرامش خاطر زندگى مىكنند و زندگى را براى خود شيرين و لذّتبخش نموده‌اند ،