هفت چشم بر كف پا دارد . يا اين كه اين فعّاليّت بوسيلهء فعليّت رسيدن استعداد واقعى و با انگيزهء واقع بينانه ، نتايجى داراى واقعيّت را بوجود مىآورند كه قابل انطباق و بهره بردارى در واقعيّتهاى جهان مىباشند امروز تطبيق عمليّات رياضى بر جهان عينى و بهره بردارى ضرورى و مفيد در انواعى از واقعيّات فيزيكى و شيميائى و صنايع و حتّى مقدارى از علوم انسانى بقدرى فراوان است كه جائى براى ذكر نمونه ندارد . با اين حال نه خود موضوع اين فعّاليّتهاى رياضى كه عدد و علامت است نمودى در جهان عينى دارد و نه محصول و نتايج تجريدى آنها . اين فعّاليّتها چهره اى ديگر از جهان هستى را از دو قطب ذهنى ( سوبژكتيو ) و عينى ( اوبژكتيو ) به ما ارائه مىدهند .
13 - تغيير موقعيّتهائى كه موجب دگرگونى روابط انسان با همنوع خود يا با جهان طبيعى مىگردد ، به بروز چهره هائى ديگر از دو قلمرو منتهى مىشود ، بطورى كه اگر آن آن تغيير موقعيّت صورت نمىگرفت ، آن چهرهها بروز نمىكرد .
بعنوان مثال : فقط با بدست آوردن موقعيّت تصدّى به تعليم و تربيت است كه معلَّم يا مربّى استعداد و پديدهها و نتايج پذيرش و موانع آن را بعنوان چهره هائى از واقعيّت درك مىكند . فقط با رسيدن به مراحل ازدواج است كه آدمى عوامل همسر يافتن و مختصّات و نتايج آن را بعنوان چهره هائى از واقعيّتها درك مىكند . فقط با رسيدن به درجهء والاى عدالت و كمال است كه آدمى عوامل و مختصّات و نتايج آنها را به عنوان چهره هائى از واقعيّتها درك مىنمايد .
14 - بدين ترتيب فقط بيدار شدن حسّ بسيار با ارزش جهان بينى والاست كه چهرهء ملكوتى و فروغ احديّت و قيافهء آيت بودن جهان ، خود را نشان مىدهد . عمده مانع بيدار شدن اين حسّ غوطه ور شدن در خودخواهىهاى درونى و اصول پيش ساختهء ذهنى در قلمرو درون و غوطه ور شدن در كمّيّتها
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 198
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٩٨