آنان از عدل و داد و حقّ شناسى و معرفت و زيباييهاى اخلاق و آرمانهاى معقول و كوشش براى پيش برد بنى نوع انسانى لذّت نمىبرند . اصلا معناى سرور شكوفائى و بهجت روحانى براى آنان قابل فهم نيست ، چنان كه شكوه هستى هرگز آنان را به خود جلب نمىكند . ما چنان كه در بررسى عنصر چهارم ( عامل تجريد ) در بحث گذشته گفتيم ، نمىتوانيم بحث و گفتگوئى با اين اشخاص داشته باشيم . زيرا براى كسى كه لذّت عدالت و ارزش آن قابل درك نيست ، چه مىتوان گفت براى كسى كه هرگز درد جهل را نچشيده است ، در بارهء لذّت كشف مجهولات و بدست آوردن معارف چه دليل و برهانى مىتوان آورد بهر حال ما اين گونه لذائذ و شكوفائىها و بهجت و سرورهاى روحانى را در انسانهاى رشد يافته مشاهده مىكنيم . اين كه اغلب مردمى كه جز لذائذ خور و خواب و خشم و شهوت چيز ديگرى را در خود نمىيابند ، معناى سخن رشد - يافتگان را در بارهء آن لذائذ و بهجتها نمىفهمند ، خللى بر واقعيّت آن پديده نمىرساند ، چنان كه قابل درك نبودن لذّت حلّ يك مسئلهء بسيار پيچيدهء رياضى براى كودك ضررى به واقعيّت آن لذّت وارد نمىآورد .
وقتى كه ابن سينا مىگويد : العارفون المتنزّهون إذا وضع عنهم درن مقارنة البدن و انفكَّوا عن الشّواغل خلصوا إلى عالم القدس و السّعادة و انتعشوا بالكمال الأعلى و حصلت لهم اللَّذّة العليا ( عارفانى كه به مقام تنزّه و تهذّب رسيدهاند ، هنگامى كه كثافتهاى دمسازى با بدن از آنان بر كنار شد و از اشتغالات نفسانى جدا شدند ، بسوى عالم قدس و سعادت رها ميشوند و با دريافت كمال اعلى نعشه و سرور وجود آنان را فرا مىگيرد و لذّت اعلى براى آنان حاصل مىگردد . ) براى صحّت گفتار خود احتياجى به امضاى غوطه وران در لذائذ حيوانى
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 160
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٦٠