هاى همنوعان تبهكار خود در امان مىباشد و رويدادهاى آينده ، به شكل تصادف - هاى كوبنده سدّ راه حركتش نمىشوند و او را در بهت و تحيّر كلافه نمىكنند .
به همين جهت است كه اين مضمون « هر كس كه جانب احتياط را گرفت راه نجات پيش پاى او باز مىشود » در روايات متعدّدى آمده است . بنا بر اين ، معناى اين كه « تقوى بورزيد » يعنى حقيقت را بشنويد و به آن عمل كنيد و گناه را گناه بدانيد و باجدّيّت هر چه تمامتر در پاك كردن آن از درون كوشا باشيد .
احتياط و حسابگرى را پيشه كنيد .
4 - بيم و هراس از عواقب وخيم بىهدفى و بىاعتنائى به اصول و ارزشهاى انسانى از مؤثّرترين عوامل صيانت ذات از آلودگىها و بيهوده گرائىها است . اگر در اين مقام مقدارى توقّف كنيم و درست بينديشيم خواهيم ديد كه دشمنان تبهكار تقوى و فضيلت و رشد و كمال انسانى ، خطرناكترين كارى را كه براى بدست آوردن مقاصد خود در تاريخ انجام دادهاند ، همانا منتفى ساختن پديدهء ترس از رفتار ضدّ اخلاق و معنويّات بوده است كه بوسيلهء مغالطهها و سفسطههاى ضدّ حقيقت ، فرياد برآوردهاند كه « انسانها را نترسانيد » ، « انسانها را نگران نكنيد » ، « انسانها را ناتوان نسازيد » اين جملات حقيقتى را در بردارند و باطلى . حقيقتى را كه در بردارند ، تقويت و تشجيع مردم در زندگى است كه بدون ترديد از عاليترين عوامل زندگى شرافتمندانه است ، به همين جهت بوده است كه مىتوان گفت : همهء حكماء و انسانشناسان شجاعت را يكى از صفات انسانى معرّفى نمودهاند . امّا باطلى كه در جملات فوق وجود دارد ، اينست كه شجاعت و قدرت را تا حدّ بىپروائى به تقوى و فضليت و رشد شخصيّت تعميم داده و بىباكى از سقوط در منجلاب هوى و هوسهاى حيوانى و خودخواهىهاى شيطانى را شجاعت ناميدهاند و از اين تعميم و نامگذارى اين قضيّهء كلَّيّه را هم نتيجه گرفتهاند كه : « هر كس جلَّادتر قهرمانتر » ضمنا تناقض آشكارى را هم از اين تعميم و نامگذارى هضم نمودند كه در دو
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 61
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٦١