با نظر به همين استدلال عقلانى روشن در قرآن مجيد است كه حكماى بزرگ مانند خواجه نصير الدّين طوسى مىگويند : و حكم المتماثلين واحد ( حكم دو مثل يكى است ) يعنى اگر دو حقيقت مثل همديگر تصوّر شوند ، در احكام و مختصّات يكى خواهند بود . اگر بوجود آمدن انسانها در اين دنيا با همين بدن و وضع معيّن ممكن نبود ، اصلا بوجود نمىآمدند ، حال كه مىبينيم انسانهائى با بدن و وضع معيّنى خلق شدهاند ، بنا به قاعدهء « روشنترين دليل امكان يك شيئى وقوع آن است » ثابت مىشود كه بوجود آمدن چنين انسانهائى ممكن بوده است .
بنا بر اين ، تجديد خلقت همين انسانها در روز قيامت كه مثل خلقت دنيوى آنان مىباشد ، حتما ممكن خواهد بود . بعضى از متفكَّران گفتهاند : كه مثل يك شيء عين آن شيء نيست و آيهء فوق و استدلالى كه متذكَّر شديم ، خلقت مثل انسانهاى دنيوى را در روز قيامت اثبات مىكند نه عين آنها را . و همچنين در بعضى از روايات معتبر هم عنوان مثل آمده است .
و در اين مسئله بايد در نظر گرفت كه فقط تفاوت زمان است كه ميان خلقت دنيوى و خلقت مجدّد روز قيامت آن دو را مثل هم مىنمايد و الَّا ماده و هويّت و مختصّات هر دو يكى است . براى بررسى مفصّل در بارهء جسمانى بودن معاد به كتاب « معاد در نگاه وحى و فلسفه » تأليف دانشمند محترم آقاى شريعتى سبزوارى مراجعه شود .
72 ، 83 - ينفذهم البصر و يسمعهم الدّاعى ، عليهم لبوس الاستكانة و ضرع الاستسلام و الذّلَّة ، قد ضلَّت الحيل ، و انقطع الأمل و هوت الأفئدة كاظمة ، و خشعت الأصوات مهيمنة ، و ألجم العرق و عظم الشّفق ،
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 45
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٤٥