پيش از انشاء جهان هستى بىسابقهء مادّى و صورى كه مورد پذيرش همهء اديان الهى و حكما و فلاسفهء بزرگ است ، وجود داشتند و در انشاء جهان مىانديشيدند ، حتما مىگفتند : بوجود آوردن جهان بىسابقهء مادّى و صورى امكانناپذير است و خداوند چنين كارى را نمىتواند انجام بدهد . ولى خداوند بر خلاف انديشه و گفتار اين بيخبران از قدرت الهى جهان را انشاء و ابداع فرموده است ، و به همين ترتيب خداوند متعال همين انسانها را كه در اين دنيا بوجود آمده و زندگى كرده و اجسامشان متلاشى گشته است ، بار ديگر بوجود خواهد آورد و آنانرا مورد بازخواست قرار خواهد داد . خداوند در قرآن مجيد در چند مورد در پاسخ كسانى كه مىگفتند : اين بدنهاى متلاشى شده و اين استخوانهاى پوسيده چگونه بار ديگر زنده ميشوند و به شكلى كه در اين دنيا زندگى مىكردند ، در مىآورد فرموده است : خداوندى كه جهان هستى و انسانها را بدون سابقهء وجود مادّى و صورى انشاء و ابداع نموده است ، بار ديگر مىتواند همين خلقت را تجديد كند از آن جمله : * ( وَضَرَبَ لَنا مَثَلًا وَنَسِيَ خَلْقَه قالَ مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ وَهِيَ رَمِيمٌ . قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَهُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ . الَّذِي جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الشَّجَرِ الأَخْضَرِ ناراً فَإِذا أَنْتُمْ مِنْه تُوقِدُونَ . أَ وَلَيْسَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ بِقادِرٍ عَلى أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ بَلى وَهُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِيمُ ( 1 ) ( اين انسان [ نادان ] براى ما مثل زده و مىگويد : كيست كه استخوانها را پس از پوسيدن آنها زنده كند . [ اى پيامبر ما به او ] بگو : آن خداوندى كه آنها را اوّلين بار آفريده است ، زنده مىكند و او بر همهء مخلوقات دانا است . آن خداوندى كه براى شما از درخت سبز آتش آفريد و شما از آن درخت آتش روشن مىنمائيد . آيا خداوندى كه آسمانها و زمين را آفريده توانائى آفريدن مثل آن انسانها [ كه استخوانهايشان پوسيده است ] را ندارد ، آرى ، او است خلَّاق دانا ) .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 44
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٤٤
هامش
( 1 ) . يس آيهء 78 تا 81 .