است حال ما انسانها كه با داشتن يك حيات و يك من و يا يك روح چند موجود متضادّ شدهايم كه هر يك بدست گروهى سپرده شده است كه تا آن را تشريح نمايد و بايستگىهايش را تعيين نمايد . موجوديّت اقتصادى انسان در دست گروه اقتصاد دانان همان موجوديّت جنگلى و غار نشينى [ به اصطلاح ] انسان است كه از فرديّت به تجمّع گروهى ، كشورى ، بلوكى ترقّى يافته است ، انسان و انسانيّت و ارزشهاى آن عبارتست از موجوديّت اخلاقى ما كه تضادّ كامل با يغماگرى و تاراج اقتصادى دارد و بهر حال تاكنون كه رقابت بيحساب با اشكال و اصطلاحات خوشايند حاكميّت خود را حفظ كرده است ، تا فردا چه پيش بيايد .
امّا تنازع در بقاء : و ما أدراك ما التّنازع فى سبيل البقاء در اين باره نبايد صحبتى كرد كه خدا نخواسته اهانت بمقام شامخ انسان رو به تكامل نشود . انتخاب اصلح به معناى انتخاب نيرومند فيزيكى براى حيات كه هدف از تنازع در بقاء است ، مربوط به اين انسانها نيست هواداران اين نظريّة حيوانشناسى جديد كه و ايتهد در بارهء نظريّه هيوم به كار برده است ، از يكى از كرات فضائى كه شكلشان هم شكل آدمى نبود ، پائين آمده و بذر اين نظريّه را در كويرهاى كرهء زمين كاشته و رفتهاند و تدريجا آن بذرها در كويرها روئيده و هزاران جنگ و خونريزى و حقّكشى و مبارزه با حيات انسانها را به راه انداخته است و ابدا مربوط به اين انسانها نيست زيرا اين انسانها كه در مسير تكامل قدم برميدارند ، هرگز احترام و ارزش حيات و جان را فراموش نمىكنند آنچه كه مىتواند حيات حيوانى يك فرد را به حيات انسانى تبديل نمايد و تاريخ طبيعى محض انسان را به تاريخ انسانى مبدّل بسازد ، مسابقه در خيرات و كمالات و امتيازات معقول است ، براى توضيح معناى اين گونه مسابقه اگر چه
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 315
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٣١٥