تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 306

مساهمون:

ص٣٠٦
است شكست بخورد و دچار انحراف گردد ، در ميان تباهىها و بيماريهاى متنوّع و فراوانى غوطه ور خواهد گشت كه يكى از خطرناكترين آنها حسد است . بنا بر اين ، اگر كسى را ديديم كه حسادت مىورزد ، بجاى آنكه به معلولها و نمودهاى فرعى پديدهء مزبور در آن بيمار بپردازيم ، بايد ريشهء درون ذاتى آن را كه علَّت اصلى بروز اين پديده است ، پىگيرى كنيم . در اينجا بيت معروف مولوى را در نظر بگيريم كه مىگويد :
ز ان كه هر بدبخت خرمن سوخته مىنخواهد شمع كس افروخته
سوختن خرمن درونى كه همهء سرمايهء آدمى است گاهى ناشى از خود بزرگبينى افراطى است كه ايجاب مىكند ، كه حسود چنين احساس كند كه همهء امتيازات زندگى حقّ مسلَّم او است و ديگران با زور و اجبار از او گرفته‌اند ، در صورتى كه ديگران كه آن امتيازات را بدست آورده‌اند ، كوچكتر از او بوده و لياقت آن امتيازات را ندارند اين يك حالت روانى واقعا مهلك و تباه كننده است كه حماقت و جهالت آدمى به درجه اى مىرسد كه نتواند بديهىترين قضيّه را كه عبارت است از وجود استعدادها و نيروها ، در ديگر انسانها ، بفهمد و آن را بپذيرد و اين خود يك جنگ آشتىناپذير با خويشتن است كه تا نابودى خويشتن از پاى نخواهد نشست . اين يك نكته را كه متذكَّر مىشويم ، همواره به ياد داشته باشيم كه اصطلاح « خودخواهى » به دو جهت قابل هضمتر از « حسادت » است : جهت يكم - ابهامى كه در معناى عمومى آن است ، زيرا خودخواهى هم در موارد خود بزرگ بينى و عشق به خويشتن كه كينه توزى در بارهء ديگران را در بردارد ، به كار مىرود و هم در موارد « داشتن و صيانت خود » كه از اصل صحيح « حبّ ذات » ناشى مىشود ، به كار مىرود ، لذا بمجرّد گفتن اين كه « فلان كس خودخواه است » بيمارى خاصّى در بارهء آن شخص به ذهن نمىآيد . در صورتى كه به كار بردن صفت حسود در بارهء يك شخص فورا بيمارى خودخورى