اين زمان اندك همان ساليان آخر عمر است كه علائق و ارتباطات نفسانى وى با لذائذ و خوشىهاى دنيا بطور اجبارى منتفى گشته است ، يعنى چنگالها و دندانهايش را گذشت ساليان عمر كند نموده و از كار انداخته است . با اين حال امير المؤمنين توصيه مىفرمايد : همان چند روز باقيمانده هم غنيمت و فرصتى است كه نبايد از دست داد و نبايد گذاشت بكلَّى آب از سر بگذارد و پاى به لب گور برسد كه همه چيز تمام شود و از بين برود -
چند عمر اندر پى آب سكندر بگذرد
بگذر از ظلمات تن تا آبت از سر بگذرد
برد نقد عمر نراد سپهرت پاك تو
هى بگردان طاس تا دادت ز ششدر بگذرد
حجّت الاسلام نيّر
امير المؤمنين ( ع ) مىفرمايد : « نفس را رها نكنيد ، زيرا شما را به راه - هاى ستمكاران رهنمون مىشود . » خواه كلمه اى كه در جملهء آن حضرت آمده است ، ظلمت به معناى تاريكى باشد ، يا ظلمه به معناى ظالمان ، تفاوتى چندان نمىكند ، زيرا تا درون يك انسان را ظلمت فرا نگيرد ، هرگز دست بر ظلم نمىآلايد . بهر حال معناى جمله بسيار روشن و در عاليترين حدّ آموزنده مىباشد .
دليل اين مسئله كه اگر نفس رها شود راه ستمكاران را پيش مىگيرد ، اينست كه نفس كه عبارتست از خود طبيعى كارى جز به فعليّت رساندن غرائز و كوشش براى اشباع آنها ندارد ، هيچ اصل و قيد و بندى در كار خود نمىشناسد ، بلكه دائما يك مبارزهء آشتىناپذير با هر گونه اصل و قيد و بندى دارد كه مىخواهد آن را مهار نمايد . از طرف ديگر سرمايهء درونى انسان مانند عقل و انديشه و حقّگرائى و واقع جوئى وى نظم و قانون محكمى دارد كه نمىتواند متحمّل امواج بى سر و ته و ضربههاى شديد خود طبيعى بوده باشد ، چنان كه حقوق و مقرّرات زندگى ديگر انسانها نمىتواند متحمّل امواج طوفانى و ضربههاى شديد يك يا چند فرد از انسان بوده باشد كه اميال و هواهاى نفسانى وى مانند كوه آتشفشان بوجود مىآورد و هيچ اصل و قانونى را نمىشناسد . بنا بر اين ،