همان قوانين بدون ترديد بسراغ او نيز خواهند آمد . در صورتى كه براى آن انسانها كه زندگى حركتى است بسوى هدفى بزرگ ، از ناچيزترين پديدهء حيات گرفته تا بزرگترين و چشمگيرترين واقعيّات حيات و تا مردن ، همه و همه در محاسبهء دقيقى انجام مىگيرد كه حتما و بالضّروره نتائج خود را نشان خواهند داد .
در آن هنگام كه عقل و مشاعر آدمى حركت منطقى خود را از دست مىدهد ، حيات آدمى صفاى خود را از دست مىدهد و ماهيّت اصلى آن كه جستجوى هدف اعلا و حركت بسوى آن است ، دگرگون مىگردد ، در نتيجه همان گونه كه نيك و بد و زشت و زيبا و وجود و عدم معناى خود را براى اين حيات تيره و تار از دست مىدهند ، همچنان زمان عمر و اهمّيّت بهره بردارى از آن نيز اهمّيّت و ارزش خود را از دست مىدهند . براى چنين كسى چه زمان محدود باشد و چه نامحدود ، قدرتى كه به دستش آمده است ، چه ناچيز باشد و چه مطلق ، هيچ تفاوتى در حيات و جريان آن بوجود نمىآورد .
عشق به كار پيش از آن كه نيروى كار از او گرفته شود و داستان شيخ حكيم و عارف بزرگ مرحوم آقا شيخ مرتضى طالقانى رحمة اللَّه عليه
امير المؤمنين در جملهء بعدى مىفرمايد : پيش از آنكه اشتغال به كشيدن بار سنگين حيات در پايان ساليان زندگى و ورود به مشاهدهء نتائج عمر و پيش از آنكه همهء مشاعر و نيروهاى خود را از دست بدهيد ، كار كنيد و تكاپو بورزيد -
اى كه دستت مىرسد كارى بكن
پيش از آن كز تو نيايد هيچ كار
سال ديگر را چه ميداند حيات
يا كجا رفت آن كه با ما بود پار
معطَّل نشويد كه
دير و زود اين شكل و شخص نازنين
خاك خواهد گشتن و خاكش غبار
سعدى