ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 187

تازه و سالم آن را گرفته بود و اكنون كه مىخواهد برگرداند كهنه ، و فاسد شده است . سپس ابن ابى الحديد در ص 325 مىگويد : « ممكن است تو بگويى : « آيا اين اخبار به توبهء عمرو بن العاص دلالت نمىكند ابن ابى الحديد پاسخ مىدهد كه اين مخالفت آيهء قرآنى است كه مىگويد : * ( وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتَّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ الآنَ ) * ( 1 ) ( و توبه اى نيست براى كسانى كه گناهان را مرتكب مىشوند تا هنگامى كه مرگ بسراغ يكى از آنان مىآيد در آن حال مىگويد : من الآن توبه كردم ) « آرى اين يك پديدهء كلَّى است كه در آن هنگام كه گرداب مرگ براى بلعيدن كشتى نشينان تبهكار حيات دهان باز مىكند ، گرگها همه ميش مىشوند و خدا ستيزان خدا خدا مىگويند و دشمنان بشريّت دم از انسانيّت مىزنند و راهزنان راهنمايان مىگردند بلى ، در آن هنگام كه ديوار زندگى خراب شده و پشت خود را كه آغاز مشاهدهء اعمال و نتائج آنها است نشان مىدهد ، اين انقلابات حتمى است ، ولى مجالى براى به ثمر رسيدن آن انقلابات نمانده است . چاره اى جز عبور از پل مرگ و ديدن نتايج اعمال وجود ندارد . از پليديهاى درون عمرو مطالبى در تاريخ بيادگار مانده است كه مىتواند او را بعنوان نخستين پايه گذاران نيرنگ بازىهاى ماكياولى معرّفى كند . اين بىخبر از دين و اخلاق جمله اى به عائشه گفته است كه مىتواند تفسير كنندهء همهء كارشكنىها و تبهكارىها و آدمكشىهاى معاويه و همدستانش بوده باشد كه با معاونت عمرو بن عاص انجام گرفته است . اين جمله اى كه ذيلا نقل مىكنيم