ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 17

از آن گروه آيات قرآنى كه معقول بر معقول تشبيه شده است ، آيه 62 تا 65 از سوره الصّافّات است : * ( أَ ذلِكَ خَيْرٌ نُزُلًا أَمْ شَجَرَةُ الزَّقُّومِ . إِنَّا جَعَلْناها فِتْنَةً لِلظَّالِمِينَ . إِنَّها شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِي أَصْلِ الْجَحِيمِ . طَلْعُها كَأَنَّه رُؤُسُ الشَّياطِينِ ) * . ( آيا نعمتهاى در بهشت الهى بهتر است يا درخت زقّوم . ما آن درخت را فاسدكننده ستمكاران قرار داديم . آن ، درختى است كه از اصل دوزخ مىرويد . شكوفه‌هاى آن مانند سرهاى شياطين است ) . اين كه تشبيه فوق را از گروه تشبيه معقول بر معقول منظور نموديم ، بدانجهت است كه درخت زقّوم در اين دنيا براى انسان نامحسوس است ، چنان كه سرهاى شياطين نامحسوس مىباشند . * ( الله وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُماتِ ) * ( 1 ) ( خداوند ولىّ كسانى است كه ايمان آورده‌اند . خداوند آنان را از ظلمات بيرون مىنمايد و به نور وارد مىكند و كسانى كه كفر مىورزند اولياى آنان طاغوت است كه كافران را از نور خارج مىسازند و در ظلمات فرو مىبرند ) . حقيقت كفر و ايمان از حقايق نامحسوسند ، چنان كه نور و ظلمت كه در آيات شريفه براى توضيح ايمان و كفر آمده‌اند ، نور و ظلمت فيزيكى نمىباشند ، بلكه روشنائى و تاريكى درون آدمى است كه براى تفهيم مردم از دو مفهوم فيزيكى و محسوس نور و ظلمت بهره بردارى مىشود . در نتيجه مىگوئيم : اگر چه بكاربردن نور و ظلمت در روشنائى و تاريكى درون از سنخ تشبيه معقول بر محسوس مىباشد ، ولى تشبيه ايمان و كفر به نور و