( پيشوا علىّ بن ابي طالب بزرگ بزرگان يگانه نسخه ايست كه نه شرق و نه غرب ، نه ديروز و نه امروز صورتى مطابق اصل اين نسخه نديده است ) آن كدامين ترس و هراس بود كه سلمان فارسى و ابو ذر غفارى و اويس قرنى و عمّار بن ياسر و ذو الشّهادتين و حنظلهء غسيل ملائكه و امثال اين انسانهاى تكامل يافته را بر تاريخ بشريّت تقديم كرد كه هر گونه تمدّن واقعى انسانى را در هر دورانى كه تصوّر كنيم ، اين انسانها مىتوانند الگوهاى تمام عيار انسانيّت در آن تمدّن بوده باشند . همهء اين قدمهاى بزرگ و همهء اين شخصيّتهاى تكامل يافته ، ساخته شده پاسخ نهائى سؤال مثلَّث معروف است كه ، « از كجا آمدهام بكجا مىروم براى چه آمدهام » . اين پاسخ عبارتست از : * ( إِنَّا لِلَّه وَإِنَّا إِلَيْه راجِعُونَ ) * ( 1 ) . ( ما از آن خدائيم و بسوى خدا برميگرديم ) -
ما ز بالائيم و بالا مىرويم
ما ز درياييم و دريا مىرويم
و اين يك سير و حركت ملكوتى است كه از بيل زدن در مزرعهء محقّر گرفته تا مثمرترين انديشه و از برگشتن از اين پهلو به آن پهلو در رختخواب براى حلّ يك مسئلهء سازنده در خوابگاه شبانگاهى را شامل مىشود .
موانع را از سر راه تكاپو براى كمال برداشتن
عظمت حيات تكاملى در اين است كه همواره با موانعى از عوامل طبيعى و همنوعان مزاحم روياروى مىگردد و چنان كه تكاپوگر راه كمال براى ايجاد مقتضيات و شرائط بايستى تلاش جدّى كند ، و تنپرورى و لذّتجوئى و هواپرستى را به حساب عدم قدرت نياورد ، همچنين نبايد در برابر موانعى كه قدرت مقاومت خود را از سست عنصرى و ضعف ارادهء ما تأمين مىنمايند ،
هامش
( 1 ) . البقرة آيهء 156 .