ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 124

به هيچ كارى اقدام نكرده‌اند . ده‌ها هزار پيامبر و حكماء و انسانشناسان بىشمار ، بدون تهيّهء پاسخ به سؤال مثلَّث « اين انسان از كجا آمده و براى چه آمده و بكجا خواهد رفت » نتوانسته‌اند براى انسانها ادّعاى رهنمائى و رهبرى نمايند . و به هر حال ، در اين مبحث بعضى از لوازم بيم و هراس و نگرانى بسيار مقدّس را كه در پاسخ مطالب برتراندراسل در بارهء اين كه ترس عامل مذهب بوده است در ايّام حياتش داده بودم ، مىآورم : 1 - اگر ترس باعث شده است كه پيامبر اسلام بگويد : الخلق كلَّهم عيال الله و أحبّهم إليه أنفعهم للنّاس . ( مردم همه مانند عيال خداوندى هستند و محبوبترين مردم نزد خداوند سودبخشترين آنها براى مردم است ) . 2 - اگر ترس باعث شده است كه كتاب آسمانى مسلمين بگويد : * ( مِنْ أَجْلِ ذلِكَ كَتَبْنا عَلى بَنِي إِسْرائِيلَ أَنَّه مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِي الأَرْضِ فَكَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً ) * ( 1 ) . ( قطعى است كه كسى كه نفسى را بدون عنوان قصاص يا افساد در روى زمين بكشد . مانند اينست كه همهء انسانها را كشته است و هر كسى كه نفسى را احياء كند ، مانند اينست كه همهء انسانها را احياء كرده است ) . 3 - اگر ترس باعث شده است كه مسلمانان از اواخر قرن دوم هجرى كه همهء دنياى آن روز در ظلمات جهل غوطه ور بودند كاروان انبوهى از دانشمندان را به راه بيندازد و با نگرش علمى رهسپار شناخت طبيعت شوند و رياضيّات را تكامل بخشيده و در مقدار فراوانى از موارد دست بابتكار بزنند و خلاصه علم را در همهء ميادين بجريان بيندازند . 4 - اگر ترس باعث شده است كه از قرون اوّليّهء ظهور اسلام مسلمانان عالى ترين بيمارستانها را در قلمرو وسيع اسلامى بنا كنند .