ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 120

و با اين سخنان خود را اهل ذكر الله تلقّى نمايد آن كسى است كه مىگويد : يا صمد ( اى خداوند بىنياز مطلق و اى موجود مستقل در نهايت استقلال و كمال ) ولى آنچه كه در طول زندگى به ذهنش خطور نمىكند ، تحصيل بىنيازى و استقلال از وابستگىها است با نظر به شرائط سه گانه اى كه تاكنون براى ذكر گفتيم ، حال با صراحت قاطعانه مىتوانيم بگوئيم : ذكر خداوندى يعنى نيرومندترين عامل سازندهء شخصيت ، ذكر خداوندى يعنى يك كتاب جامع همهء فصول تعليم و تربيتهاى روحى ، ذكر خداوندى يعنى يك معلَّم و مربّى الهى كه شب و روز و در همهء لحظات عمر با انسان است . 4 - ذكر خداوندى بايد مانند عامل به فعليّت رسانندهء روح ملكوتى آدمى تلقّى شود ، نه عامل آرايش محض روان كه موجب تسليت در برابر جهالتها و نابكاريها بوده باشد . آرى ذكر حقيقى عامل به فعليّت رسانندهء روح ملكوتى است نه منتفى كنندهء ملالت يكنواختى زندگى و ناديده گرفتن اضطرابات و اضطرارهائى كه در هنگام تزلزل ديوار زندگى و محروميّت از خواسته‌ها پيش مىآيد - * ( فَإِذا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا الله مُخْلِصِينَ لَه الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذا هُمْ يُشْرِكُونَ ) * ( 1 ) ( و هنگامى كه سوار كشتى شدند ، خدا را در حال اخلاص و اسناد دين به او مىخوانند و همين كه خداوند آنانرا از دريا نجات داد و به خشكى رساند ، ناگهان شرك مىورزند ) . اشخاصى فراوان ديده ميشوند كه براى منتفى ساختن ملالت يكنواختى زندگى متوسّل به ذكر ميشوند معناى واقعى اين ذكر مساوى با آب زدن به صورت است كه شخص خواب آلود براى بر طرف كردن كسالت خواب متوسّل مىشود . همچنين ذكر الله نبايد وسيله اى براى انجام اعمال شگفتانگيز بوده