شهادت او ، بر اثر شدت عدالتش بود . او هر انسانى را مثل خودش عادل مىپنداشت .
در بستر مرگ ، دربارهء قاتل خود چنين فرمود :
« اگر زنده بمانم ، كار به دست خودم هست و خود مىدانم كه با او چه كنم ؟ و اگر بميرم آن وقت كار به دست شماست . اگر خواستيد قصاص كنيد ، در برابر ضربتى كه به من زده است . او را يك ضربت بزنيد و اگر عفوش كنيد ، به تقوا نزديكتر است . » « 1 » محقق فرانسوى كاراديفو كه دربارهء عوامل و علل حوادث اسلام تحقيق مىكند ، حقايق بسيارى را كشف كرده است . و دربارهء قهرمانىهاى على در جنگهاى مسلمين و قريش با شگفتى فراوان سخن مىگويد و حماسهسرايى مىكند . بارون كاراديفو مىگويد :
على قهرمانى بزرگ بود كه در كنار پيامبر خدا مىجنگيد و پيروزىهاى معجزهآسا به دست مىآورد . در جنگ بدر ، در سن بيستسالگى با يك ضربت يكى از سواران قريش را به دو نيم كرد . در نبرد احُد ، با شمشير پيامبر به نام ذوالفقار مىجنگيد و سپرها و زرهها را دم به دم مىشكافت . در حمله به يهود خيبر ، با دست نيرومند خويش درى سنگين و آهنين را از جاى بركند . آنگاه در را بر سر دست گرفت و سپر خويش ساخت . پيامبر گرامى اسلام او را بسيار دوست مىداشت و كاملًا مورد اعتمادش بود . روزى ضمن اشاره به على فرمود : « من كنت مولاه فعلى مولاه » هركس كه من مولى و سرور اويم ، على مولى و سرور اوست . « 2 » برخى از محققان عقيده دارند ترجمهء احوال بزرگان ، تنها ايجاب مىكند كه انسان تابع دليل و منطق باشد ، و يادآورى حوادث گذشته باعث تحريك عواطف و احساسات او نشود ، زيرا در تحقيق علمى مناسب نيست كه انسان از مسير كنجكاوى
هامش
( 1 ) . كارلايل ، محمد المثل الاعلى ، ترجمه عربى از محمد سباعى ، ص 34 .
( 2 ) . بارون كاراديفو ، مفكر و الاسلام ، ج 5 ، ص 1 - 2 .