نيروى خيال و تصرف انديشه امام على كه خود بهوجودآورندهء هرگونه لطف و زيبايى بود ، عوامل و عناصر تكاملدهندهاى شده بودند . از همينجا بود كه عواطف و احساسات امام ، به همراهى و همكارى نيروى خيال ، تابلوهاى زيبا و زنده و جالب و ارزندهاى را بهوجود آورد كه واقعيت پاك را همچون درختى پرشاخ و برگ ، داراى گل و ميوه ، زيبا و برازنده ، نشان مىدادند و به همين جهت است كه شما اگر بخواهيد مىتوانيد عناصر ذهن نيرومند در نهجالبلاغه را به تابلوهاى زيبا تبديل كنيد ، از آن رو كه تشبيهات امام على آن چنان نيرومند ، واقعى ، گسترده و پر از نقش و نگار است كه همچون تابلويى زنده در برابر شما مجسم مىشود .
به راستى چه زيباست تصرف انديشه و قوه ذهن امام ، در آن هنگام كه مردم بصره را پس از واقعهء جمل ، در حالىكه از آنان رنجيدهخاطر است ، مورد خطاب قرار داده و مىفرمايد :
البته كه سرزمين شما غرق و ويران مىشود ، تا آنجا كه گويى من به چشم خود مىبينم مسجد آن ، مانند سينهء مرغى در وسط موج دريا ، نمايان است .
چنانكه اين تشبيه ديگر امام نيز سحرآميز است : « فتنههايى ، مانند لحظههاى شب ، ظلمانى و تاريك » .
و همچنين است اين تشبيه زنده و جالب : « من همانند قطب آسياب هستم . آسياب مىچرخد و مىگردد و من در جاى خود برقرار و ثابت ايستادهام » .
در جايى ديگر ، امام تابلوى پرشكوهى را ترسيم مىكند و در آن ، بلندى و برآمدگى خانههاى مردم بصره را به خرطوم فيل تشبيه مىنمايد كه كنگرههاى آن خانهها ، همچون بالهاى كركس هويداست : « واى بر كوچههاى آباد شما ! نفرين بر خانههاى زينتيافتهء شما كه بالهايى همانند بالهاى كركسان و خرطومهايى مانند خرطومهاى فيلان دارند » .
* * *
علي صوت العدالة الإنسانية (امام على ع صداى عدالت انسانى) (بوستان كتاب)(فارسى) — صفحة 597
مساهمون: جورج جرداق
ص٥٩٧