درخواستن دليل از طرفين اصرار ورزد و از مراجعه به طرفين دعوى هيچگاه دلتنگ و خسته نشود . در كشف حقيقت بسيار شكيبا باشد و به محض اينكه حق آشكار شد ، حكم قطعى بدهد و دعوى را بهپايان رساند . چاپلوسى در وى اثر نكند و او را خفيف نسازد و هر قدر ( اصحاب غرض ) وى را تشويق نمايند ، زير بار نرود و بهسوى آنان كشيده نشود .
بديهى است كه چنين كسانى با اين صفات بهندرت يافته مىشوند . اما اگر كسى را با اين شرايط و خصال بهشغل قضاء گماردى ، مرتب كار او را زير نظر بگير و بازرسى كن ، و بهاندازهاى بهاو حقوق بده كه همهء نيازمندىهايش را بر طرف سازد و از مردم بىنياز گردد . قدر و مقام وى را آنقدر بالا ببر كه ديگر نزديكان تو بهخود حق ندهند تا از او نزد تو سخنچينى كنند و وى مطمئن باشد كه هيچگاه غافلگير نمىشود ، و كسى قدرت بدگويى از او را ندارد .
در اين امور بهطور دقيق و عميق نظر كن ، زيرا كه پيش از تو ، حكومت در پنجه اشرار بود كه هوا و هوس خويش را در آن بهكار مىبردند و مىخواستند آن را وسيله دنياطلبى خود قرار دهند .
* * * پس از قاضيان ، در كار عاملان و كارمندان خود تأمل كن و آنان را بيازماى سپس بهكارشان بگمار ، و در اين امر ميل و توجه شخصى ، استبداد و خودخواهى ، سفارش و توصيهء دوستانت را اعمال مكن ، زيرا انتخاب عامل از روى ميل و خودخواهى ، مجموعهاى از ستمها و خيانتهاست .
از ميان كارمندان ، آن را برگزين كه داراى تجربه ، و متصف به شرم و منسوب بهخاندانهاى شريف و در اسلام داراى سوابقى نيك باشد . اينان اخلاقشان نيكوتر ، شرافتشان بيشتر و توجهشان از روى عزت نفس و بدون طمعورزى است . سپس حقوق كافى به آنان بپرداز ، چه اين امر ايشان را قادر مىسازد كه وضع خود را اصلاح
علي صوت العدالة الإنسانية (امام على ع صداى عدالت انسانى) (بوستان كتاب)(فارسى) — صفحة 365
مساهمون: جورج جرداق
ص٣٦٥