است و فقط شكل و وضع آن گوناگون شده است . كسانى كه بار سنگين اين نبرد را در دوران حكومتها و گروههاى ستمكار و تجاوزكار ، بهدوش گرفتهاند ، به همان اندازه بر تاريخ انسانيت افتخار بخشيدهاند كه ظلم و ستم اين تبهكاران ، آن را ننگين و آلوده ساخته است . . . و اين رزمندگان ، همچنان بهتدريج به ميدان آمده و يكديگر را يارى نمودند و روح مبارزه را زنده ساخته و به يكديگر سپردهاند . . .
در ميان انسانهاى بزرگ كسانى بودند كه سراسر زندگى آنان در اين نبرد پىگير سپرى شد .
تاريخ مسيح در واقع انقلابى بود بر ضد استعمارگران روم و استثمارچيان داخلى ، زمامداران و آريستوكراتها - اشراف - و بندگان بتها و بتپرستىهاى اجتماعى و تاريخ محمد هم در واقع دنباله همان تاريخ مسيح در ايجاد انقلابى بود كه تندبادى سخت بهوجود آورد و به نسيم آرام تبديل نگشت ، مگر در آن هنگام كه داد ستمديدگان را گرفت و حقشان را بهخودشان بازپس داد .
آنچه دربارهء مسيح و محمد گفته مىشود ، از جهتى دربارهء سقراط ، گاليله ، ولتر ، تولستوى ، پوشكين ، گوركى ، روسو ، جرج برناردشاو و گاندى و بزرگان ديگر تاريخ انسانى نيز گفته مىشود ! « 1 »
هامش
( 1 ) . بسيار جاى تعجب است كه مؤلف افرادى را كه در بالا نامبرده با پيامبرانى نظير عيسىمسيح و محمد صلى الله عليه و آله مورد مقايسه قرار مىدهد ، در صورتى كه حتى با صرفنظر از مقام شامخ آسمانى پيامبرى اين دو بزرگوار ، از نقطهنظر تأثير اجتماعى ، شخصيت تاريخى و جهانى ، و تحولاتى كه در جوامع بشرى بهوجود آوردند ، بههيچوجه با آن افراد قابل مقايسه نيستند .
درست است كه تولستوى ، پوشكين ، گوركى ، برناردشاو ، گاليله و ديگران دانشمندان و نويسندگان و مردان نابغهاى بودند ، ولى كدام يك از آنان توانستند تحولاتى عميق و اجتماعى و جهانى مانند محمد صلى الله عليه و آله بهوجود بياورند ؟ . . . همه مىدانيم كه هماكنون صدها ميليون نفر در سراسر روى زمين ، از تعليمات و دستورهاى اصيل اسلامى بهرهمند هستند و آنها را سرمشق زندگى عملى خود قرار دادهاند ، در صورتى كه از تولستوى و گاليله و غيره ، فقط نامى در تاريخ باقى مانده و بس ! . . . بنابراين بىانصافى است كه ما شخصيتهاى بىنظيرى مانند عيسى و محمد و على را ، با افرادى در يك رديف قرار دهيم كه نظاير آنها ، در هر كشورى و در هر زمانى فراوان يافت مىشوند ! . . . اعترافات خود برناردشاو درباره محمد صلى الله عليه و آله و اسلام بسيار جالب و ارزنده است . براى اطلاع از عقايد وى نسبت به قرآن ، محمد و اسلام به كتاب ما : اسلام ، دين آينده جهان ، چاپ چهارم ، مراجعه شود . م