سرچشمههاى آزادى
بندهء ديگرى مباش ! خداوند تو را آزاد قرار داده است .
به تو اجازه دادم كه در كار خود آنطور باشى كه درك نمودهاى .
در هيچ شرايطى نبايد مجبور باشيد .
آن دو در خلافت با من بيعت نمودند و اگر خوددارى مىكردند آنها را مجبور نمىساختم ، همانطور كه ديگران را مجبور نكردم .
امام على
اين ايمان اصيل و عميق به آزادى ، پايه و اساس برنامههاى على در حكومت و سياست و مديريت است . على با الهامگرفتن از آن ، امر و نهى ، جنگ و صلح ، عزل و نصب ، آميزش با مردم رفتار با فرزندان خود و پرستش خداى خويش را انجام داده است . اما نظر وى نسبت به آزادى ، از نظريه كلى وى درباره جهان هستى و اجتماع - اجتماعى كه قطب اين وجود پيشرو بهسوى خير برتر و زندگى بهتر است - نيرو گرفته و سيراب گشته است .
اما مفاهيم و معانى آزادى ، ناشى از روابط و علائقى است كه فرزندان جامعه ، به آن مقدار كه از وجدانها و ضمائر افراد مىجوشد ، با آن پيوند و ارتباط مىيابند . اين