پس وقتىكه عالم و دانشمندى به نفع اجتماع و مردم كار مىكند ، از نظر پيامبر بدون شك بهتر و برتر از يك ميليون عابد گوشهنشين است ، چنانكه ماه شب چهاردهم بر ميليونها ستاره برترى دارد : « برترى عالم بر عابد ، چون برترى ماه نسبت به ساير ستارگان است . » پيامبر انديشه و عقل را بزرگ مىشمارد ، براى اينكه انديشه نيرويى است سازنده و بهوجودآورنده اكتشافاتى است كه در سراسر زمين به مردم سود مىرساند ، و پيامبر در اين بزرگداشت انديشه ، تا آنجا پيش مىرود كه بالاتر از آن متصور نيست ، آنجا كه مىفرمايد : « تفكر يك ساعت ، بهتر از عبادت يكسال است . » « 1 »
اسلام بهخاطر اهميتدادن به جامعه و نظام اجتماعى و آنچه باعث زندهشدن آن مىگردد و در تشويق مردم به زمين و كار و كوشش در آن و بهرهبردارى از خيرات و نيكىهاى آن ، در اين راه و روش ويژه ، پيش مىرود :
« خَلَقَ لَكُمْ ما فِى الأَرضِ جَمِيعاً » « 2 » ؛
آنچه در زمين است ، براى شما آفريد .
« وَالأَرْضَ وَضَعَها لِلْأَنامِ » « 3 » ؛
زمين را براى مردم نهاد .
« هُوَ الَّذِى جَعَلَ لَكُمُ الأَرْضَ ذَلُولًا فَامْشُوا فِى مَناكِبِها وَكُلُوا مِنْ رِزْقِهِ وَ إِلَيْهِ النُّشُورُ » « 4 » ؛
او كسى است كه زمين را براى شما رام ساخت ، پس در اطراف آن بگرديد و از روزى آن بخوريد .
هامش
( 1 ) . از طريق شيعه روايت شده كه : « تفكر يك ساعت بهتر از عبادت شصتسال است » و از حضرت رضا عليه السلام نقل شده كه فرمود « ليسالعبادة كثرةالصلاة والصوم ، انما العبادة التفكر فى امراللَّه - عبادت كثرت نماز و روزه نيست ، بلكه عبادت تفكر در امر خداوند است » . رجوع شود به اصول كافى ، ط جديد ، ج 2 ، ص 55 ، م .
( 2 ) . بقره ، آيه 29 .
( 3 ) . الرحمن ، آيه 10 .
( 4 ) . ملك ، آيه 15 .