تا حد اقل ممكن ، اين نتيجهء شگفتانگيز را بوجود خواهد آورد كه مردم جامعه ، انسانهاى اداره كننده را مانند عقل و قلب خويشتن دانسته و با وجدان آزاد و با كمال اختيار خود را تسليم دستورات آنان خواهند نمود ، چنان كه آدمى خود را با وجدان آزاد و با كمال اختيار خود را تسليم قوانين عقل و دريافت و راهنمائىهاى وجدان خويشتن مىنمايد . مسلم است كه برخى از متفكران بوجود آمدن چنين وضعى را در جوامع بشرى كه هر فرد از آنها بدون اين كه به زبان بياورد از هواى « من هدف و ديگران وسيله » استنشاق مىنمايد و لا اقل اين عقيده در ضمير ناخود آگاه آنان مانند يك عنصر فعال مخفى مشغول كار است ، رويا و خيال تلقى خواهند كرد و ما هم با اين تلقى موافق خواهيم بود ، مادامى كه انسانها و گردانندگان آنها نخواهند طومار تاريخ طبيعى حيات خود را مبدل به كتاب تاريخ انسانى بنمايند . پشيمانىها و ندامتهاى تلخ رؤساء و امراى دوران ظهور پيامبر اسلام كه مردم به تقليد از نياكانشان در بارهء بت پرستىها و زنده به گور كردن دختران و خلاصه كردن عظمتهاى حيات در درهم و دينار و اصرار شديد به سكونت در جنين تيره و تار آداب فرسوده و اخلاق تابو پس از گرويدن به اسلام ، بهترين دليل بر اين مدعا است كه پافشارى و مقاومت مديريتها براى نگهداشتن مردم در زنجير تقليد به گذشتگان از هيچ عاملى جز مقام پرستى و تعصب ناشى نبوده است . شايد اگر قوانين خود كار رحم مادران جنينها را وادار به بيرون آمدن از آن جايگاه تيره و تار و مواد پست و محقر ننمايند ، جنينهاى محترم تغذيه از خون و ادامهء سكونت در آن جايگاه را تمام معناى هستى تلقى كرده و به بيرون تشريف نمىآوردند .
سخت گيرى و تعصب خامى است
تا جنينى كار خون آشامى است
مطلب چهارم - حسابگرى در حال حاضر براى آينده اى كه در پيش است
حسابگرى در حال حاضر براى آينده اى كه در پيش است ، يكى از مهمترين