بيست و يك - پيش نگرى و حركت به پيش
اين همان اصل اساسى حركت در مسير تصعيد حيات تكاملى است كه « پيش نگرى و حركت به پيش » ناميده مىشود . نخست منابع اسلامى اين اصل را در نظر مىگيريم : همهء آن آيات قرآنى كه عقب نگرى و حركت به قهقرا را شديدا توبيخ مىكنند . اين آيات بطور متعدد و با بيانات مختلفى وارد شده است ، مانند آن آيه كه فرعون از حضرت موسى ( ع ) مىپرسد : * ( قالَ فَما بالُ الْقُرُونِ الأُولى . قالَ عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي فِي كِتابٍ لا يَضِلُّ رَبِّي وَلا يَنْسى ) * ( 1 ) ( فرعون به موسى ( ع ) گفت : پس در بارهء قرون گذشته چه مىگوئى [ و چرا آنها به اين مطالب كه تو مىگوئى ايمان نداشتند ] حضرت موسى فرمود : علم آن گذشتگان در نزد پروردگار من در كتابى ثبت شده است ، و پروردگار من گمراه نمىشود و فراموش نمىكند ) . * ( وَإِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا ما أَنْزَلَ الله قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ ما أَلْفَيْنا عَلَيْه آباءَنا أَ وَلَوْ كانَ آباؤُهُمْ لا يَعْقِلُونَ شَيْئاً وَلا يَهْتَدُونَ ) * ( 2 ) ( و هنگامى كه به آنان گفته مىشود تبعيت كنيد از آنچه كه خدا فرستاده است ، مىگويند : بلكه ما از آن عقايد و رسوم تبعيت مىكنيم كه پدرانمان را معتقد به آنها يافتيم ، آيا [ باز به آن عقايد پوسيده پاى بند خواهند بود ] اگر چه پدران آنان چيزى را تعقل نمىكردند و هدايت نشده بودند ) . * ( وَإِذا قِيلَ لَهُمْ تَعالَوْا إِلى ما أَنْزَلَ الله وَإِلَى الرَّسُولِ قالُوا حَسْبُنا ما وَجَدْنا عَلَيْه آباءَنا أَ وَلَوْ كانَ آباؤُهُمْ لا يَعْلَمُونَ شَيْئاً وَلا يَهْتَدُونَ ) * ( 3 ) ( و هنگامى