مهلك تصفيه نمايد . امير المؤمنين عليه السلام مىفرمايد : احصد الشّرّ من صدر غيرك بقلعه من صدرك ( 1 ) ( شر را از سينهء ديگران با پاك كردن سينهء خود از شر درو كن ) . در جمله اى ديگر به مالك اشتر دستور مىدهد : أطلق عن النّاس عقدة كلّ حقد ( 2 ) از درون مردم گره هر گونه كينه را باز و منتفى كن ) . مسلم است كسى كه خود را در آتش عقدههاى كينه توزى درونيش مىسوزد ، نمىتواند عقدهء كينهها را در درون ديگران منتفى سازد در دستورى كه به عبد اللَّه بن عباس ( والى بصره ) فرموده است ، اين جمله ديده مىشود : و احلل عقدة الخوف عن قلوبهم ( 3 ) ( عقدهء هر وحشت و ترسى را از دلهاى آنان باز كن و مرتفع بساز ) . اگر خود انسان عقده و انقباضى در دل داشته باشد ، و خود از انسانهائى كه با آنان در ارتباط است در بيم و هراس بوده باشد ، هرگز نمىتواند وحشت و ترس ديگران را مرتفع بسازد ، زيرا همواره با يك قيافهء غير عادى با آنان رو برو خواهد گشت . پس بقول ابو العتاهية :
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 275
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٧٥
لن يصلح النّاس و أنت فاسد
هيهات ما أبعد ما تكابد
( مادامى كه تو فاسد هستى مردم اصلاح نخواهند گشت . [ اگر اصلاح ديگران را با فساد خويشتن بخواهى ] در راه مقصد غير قابل وصول تقلا ميكنى ) .
در دستورات سياسى امير المؤمنين در سرتاسر نهج البلاغه نخستين خطاب و دستور را به تقوى و اصلاح حال خود واليان صادر مىفرمايد .
هامش
( 1 ) . ج 3 شمارهء 178 ص 501 .
( 2 ) . ج 2 شمارهء 53 ص 429 .
( 3 ) . ج 2 نامهء شماره 18 ص 375 .