من يا شخصيت ، يا روح است ، براى تصعيد كمالى حيات خود بوسيلهء آن حقيقت حتما بايد محاسبه اى داشته باشد . امير المؤمنين عليه السلام مىفرمايد : عباد اللَّه زنوا أنفسكم من قبل أن توزنوا و حاسبوها من قبل أن تحاسبوا ( 1 ) ( اى بندگان خدا ، بموازنهء خويشتن بپردازيد ، پيش از آنكه به موازنهء شما پرداخته شود . و در بارهء خويشتن محاسبه نمائيد پيش از آنكه در بارهء شما محاسبه شود ) . و مىفرمايد : فحاسب نفسك لنفسك ، فأنّ غيرها من الأنفس لها حسيب غيرك ( 2 ) ( خويشتن را به نفع خويشتن [ يا براى خويشتن ] محاسبه كن ، زيرا براى غير نفس تو حسابگرى غير از تو وجود دارد ) . أعلموا عباد اللَّه أنّ عليكم رصدا من أنفسكم و عيونا من جوارحكم و حفّاظ صدق يحفظون أعمالكم و عدد أنفاسكم ( 3 ) ( بدانيد اى بندگان خدا ، براى شما از درون خويشتنتان كمين گرفته شده [ بر همهء شئون حيات شما نظاره مىكند ] و از اعضاى خودتان چشمانى است كه شما را مىبيند و نگهبانان صادقى است كه كردارها و عدد نفسهاى شما را ثبت مىكنند ) . در منابع اسلامى ضرورت محاسبهء خويشتن بطور فراوان گوشزد شده است . اين گوشزدهاى متعدد و متنوع قاطعترين دليل بر اهميت اساسى محاسبه است . آرى ، كيست در اين دنيا كه از آگاهى به اين كه -
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 244
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٤٤
قطره اى كز جويبارى مىرود
از پى انجام كارى مىرود
اين جهان كوه است و فعل ماندا
سوى ما آيد نداها را صدا
هامش
( 1 ) . خطبه 90 ص 123 از سطر 14 .
( 2 ) . خطبهء 222 ص 243 سطر 16 .
( 3 ) . خطبهء 157 ص 222 از سطر 8 .