اين اصل سازنده و با اهميت را درست مورد توجه و دقت قرار بدهيم كه امير المؤمنين مىفرمايد : فأخذ امرؤ من نفسه لنفسه ( 1 ) ( انسان رشد يافته كسى است كه از خود براى خود بهره بردارى نمايد ) .

و مىفرمايد : و النّاس فيها رجلان : رجل باع فيها نفسه فأوبقها و رجل ابتاع نفسه فأعتقها ( 2 ) ( و مردم در اين دنيا بر دو صنفند : صنف يكم مردمى هستند كه خود را در اين دنيا فروختند و خود را به هلاكت انداختند . صنف دوم مردمى هستند كه خود را خريدند و آن را آزاد كردند ) . ممكن است كسانى كه از حقيقت انسان و سرمايه‌هاى معرفت و قدرتهايى كه در او وجود دارد ، اطلاعى ندارند ، اين سؤال را مطرح كنند كه انسان براى تحصيل رشد و كمال چه چيزى را از خود مىتواند مورد بهره بردارى قرار بدهد ، زيرا او چنان كه براى تغذيه و تقويت جسمانى از مواد خارج از بدن خود استفاده مىكند ، همچنين براى رشد مغزى و روانى نيز به درك حقايق خارج از ذات خود نيازمند است ، چنان كه براى تقويت اراده و تطبيق عمل به اصول و قوانين عقلانى نيز از جهان برون ذاتى بايد استمداد نمايد . اين مسئله كه مقدارى از حقيقت را در بردارد ، موجوديت درونى انسان را ناديده مىگيرد ، زيرا جهان برون ذاتى در برابر همهء حيوانات نيز گسترده است ، چرا هيچ يك