ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 213

زيرا * ( وَالَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا ) * ( 1 ) . اگر اين پديده معلول احساس شكست در آرزوها و عشق و علاقه‌ها بوده باشد ، پيشگيرى اسلام از اين پيچيدگى به وسيلهء دستوراتى مؤكد است كه در بارهء آرزوها و دلبستگىها داده و از خود باختن بوسيلهء اين پديده‌ها جلوگيرى نموده است و اگر معلول ضعف و سستى اراده در برابر واقعيات خشن زندگى است ، اسلام با توصيهء انسانها به توجه بر مبانى اساسى حيات و ملاك مسئوليت به مقدار قدرت ، و باز بودن سيستم حيات در برابر واقعيات و واقعيات در برابر حيات ، اراده را تقويت نموده و پيچيدگى مزبور را باز مىكند . گفتيم كه اين مطلب باعث شرمسارى است كه دانش پژوه روانى بگويد : ما نمودها و فعاليتهاى روانى را مورد مطالعه قرار مىدهيم و كارى با آن نداريم كه چرا يك روان راكد و جامد ، و چرا روانى ديگر پويا و كوشا و هميشه تازه مىباشد . و آيا روان پويا بر روان جامد و ايستا ترجيح دارد يا نه آنچه كه روانشناسى اسلام با نظر به آيات قرآنى مطرح مىكند ، اينست كه طبيعت حقيقى روان آدمى داراى مختص پويندگى است : * ( لَقَدْ خَلَقْنَا الإِنْسانَ فِي كَبَدٍ ) * ( 2 ) ( ما انسان را در حركت مشقت بار آفريديم ) . * ( يا أَيُّهَا الإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيه ) * ( 3 ) ( اى انسان ، تو در نهايت كوشش كه به سوى پروردگارت انجام خواهى داد ، به ديدار او در حركت هستى ) . و آياتى كه دستور به سابقه در خيرات مىدهد ، مانند * ( سابِقُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ ) * ( 4 ) ( سبقت بجوئيد بخشايشى از پروردگارتان ) . * ( وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ ) * ( 5 ) ( و سبقت جويندگانى كه سبقت نموده‌اند ، آنان هستند كه به خداوند متعال تقرب پيدا كرده‌اند ) .