پوشيدنىها و ازدواج و امثال اينها . مىتوان گفت : كسانى كه در اين دنيا حيات خود را بر مبناى محاسبه قرار دادهاند ، در حقيقت پيش از حساب آخرت ، به حساب خود رسيدهاند و در روز قيامت مشقتى در بارهء محاسبه نخواهند ديد : حاسبوا أنفسكم قبل أن تحاسبوا ( پيش از آنكه به محاسبه كشيده شويد ، با خودتان به محاسبه بپردازيد ) . البته نمىخواهيم بگوئيم : اين روايت اثبات مىكند كه هر كس در اين دنيا به محاسبهء خويشتن بپردازد ، در روز معاد مورد محاسبه قرار نخواهد گرفت ، بلكه مىخواهيم بگوئيم : محاسبه با نفس در اين زندگانى كه موجب حركت در صراط مستقيم الهى مىگردد ، مانند اينست كه در حقيقت موضوعى براى محاسبه ندارد و يا محاسبهء رويدادهاى زندگى او در روز قيامت مشقتبار و موجب پشيمانى و شرمندگى و كيفر نخواهد بود . و الا دلايل عامى كه در مسئلهء حساب در روز قيامت داريم ، بقدرى محكم و صريح است كه به نظر نمىآيد قابل تخصيص بوده باشد مرحوم هاشمى خوئى مىگويد : ففى النّبوىّ المعروف بين الخاصّة و العامّة : قال رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم : لا يزال قدم عبد يوم القيامة من بين يدي اللَّه عزّ و جلّ حتّى يسئل عن أربع خصال : عمرك فيما أفنيته و جسدك فيما أبليته و مالك من أين اكتسبته و أين وضعته و عن حبّنا أهل البيت ، فقال عمر بن الخطَّاب : و ما علامة حبّكم يا رسول اللَّه فقال : محبّة هذا ، و وضع يده على رأس أمير المؤمنين ( 1 ) ( در روايتى كه ميان شيعه و اهل تسنن از پيامبر اكرم معروف است ، چنين آمده است كه پيامبر اكرم فرمود : قدم هيچ بنده اى در روز قيامت در پيشگاه خداوند عز و جل از جاى خود حركت نمىكند ، تا اين كه
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 21
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢١
هامش
( 1 ) - مأخذ مزبور ج 5 ص 336 .