9 - مادامى كه بعد روحى حيات انسانى به فعليت نرسيده است ، توقع احترام ذات انسانها در زندگى خواب و خيالى بيش نيست . فقط با بفعليت رسيدن بعد روحى حيات است كه ارزش يك انسان مساوى ارزش همهء انسانها است
اگر چنين ادعا كنيم كه با ارزشترين صفحات كتابهاى مربوط به انسان را آن سطرها پر كرده است كه مضامين آنها وحدت آرمانهاى اعلاى انسانى و مخصوصا احترام ذات انسان در زندگى است ، نه تنها گزافه گوئى نكردهايم بلكه واقعيت صد در صد صحيحى را بيان نمودهايم و اگر چنين ادعا كنيم كه پر معنا ترين و مطلوبترين جملاتى كه فرزندان آدم در تعليم و تربيتها و سخنرانىها به زبان مىآورد ، وحدت آرمانهاى اعلاى انسانى و مخصوصا احترام ذات انسان در زندگى است ، مبالغه اى نكردهايم . از قديميترين دورانهاى زندگى دسته جمعى بشرى مضمون اين جملهء كه انسان همنوع انسان است و انسان برادر انسان است ، در اشكال گوناگون براى همهء انسانها گوشزد مىشود ، مخصوصا اديان حقه الهى و اخلاق كه بوسيلهء حكماى راستين تبليغ شده است ، توصيهء مزبور را اساس برنامهء خود قرار دادهاند ، حتى تفكرات و مكتبهائى كه در صدد طرح روش قاطعانهء ماشينى را براى زندگى بشرى بر آمدهاند ، و اصول و قوانينى را براى تطبيق عينى روش مزبور در زندگى اجتماعى تنظيم نمودهاند ، هيچ انگيزه و دليلى جز وحدت آرمانهاى اعلا مخصوصا احترام ذات انسان بيان ننمودهاند .
در نتيجه مىتوان گفت : هر متفكرى كه سرش را از خور و خواب و خواستههاى شخصى خود بلند كرده و خواسته است در بارهء انسان نظرى مفيد ابراز كند ، شعار مزبور ( وحدت آرمانهاى و احترامى ذاتى انسانها ) را مبناى كار خود قرار داده است . آنچه كه اين شعار محبوب و گسترده و اميد بخش انسانها نتيجه داده است فقط در آن گروه از انسانهاى جوامع بوده است كه در زير پرچم توحيد كه وابستگى انسانها را بيك كمال مطلق نشان مىدهد ، موفق به وصول به حيات روحى