ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 169

آسمانها و زمين و آنچه را كه در ميان آنهاست نيافريده است ، مگر بر « حق » ) . و - * ( خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ بِالْحَقِّ ) * ( 1 ) ( آسمانها و زمين را بر « حق » آفريده است ) . ز - * ( وَخَلَقَ الله السَّماواتِ وَالأَرْضَ بِالْحَقِّ ) * ( 2 ) ( و خداوند آسمانها و زمين را بر « حق » آفريده است ) . ح - * ( خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ بِالْحَقِّ وَصَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ ) * ( 3 ) ( آسمانها و زمين را بر « حق » آفريده است و شما را تصوير نموده و با بهترين تصوير شما را آراسته است ) . ط - * ( رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا ) * ( 4 ) ( خداوندا ، تو اين جهان بزرگ را باطل نيافريده اى ) . ى - * ( وَما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَالأَرْضَ وَما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ ) * ( 5 ) ( و ما نيافريديم آسمانها و زمين و آنچه را كه در ميان آنها است ، مگر بر « حق » ) . دو مطلب مهم در اين آيات وجود دارد كه توجه بر آنها ضرورى است : مطلب يكم - مقصود از حق كه در آيات فوق مشاهده مىشود ، اصطلاح حقوقى آن نيست كه به معناى ثابت قرار دادى بوده باشد ، بلكه مقصود از « حق » واقعيت فى نفسه و شايستهء هستى است . يعنى جهانى كه آفريده شده است ، واقعيتى است كه وجود دارد و وجود اين واقعيت امرى است شايسته . معناى شايستگى اين جهان براى بوجود آمدن آن ، مربوط به هدف والائى است كه براى آن آفريده شده است ، زيرا با يقين به اين كه آفرينندهء اين جهان ، عالم مطلق و حكيم على الاطلاق و بىنياز از مخلوقات خويش است ، شايستگى