ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 117

عامل يكم - تعليم و تربيت صحيح براى آماده ساختن انسان براى زندگى بىاضطراب در برابر نيكىها و بدىها و بوجود آوردن آن اعتدال روانى كه « حيات و من » انسان در برابر علل و عوامل تكان دهنده و اضطراب انگيز تأمين مىنمايد . عامل دوم - بوجود آوردن نيروى مقاومت در برابر انگيزگى علل بوسيلهء فرهنگ خلاق و هدفدار در درون انسانى كه در طول تاريخ بطور فراوان ديده شده است . عامل سوم - پيروى و اطاعت مردم از قوانين مذهبى و اخلاقى و حقوقى كه بهترين دليل بر اثبات جلوگيرى انسان از احساس لرزش در برابر خير و شر و « مىخواهمهاى شخصى » است . عامل چهارم - اشراف و آگاهى به « حيات و من » و ارتباط آن دو با علل و رويدادهاى جاريه در دو قلمرو انسان و جهان . اين اشراف و آگاهى دو نتيجهء بسيار مهم و با ارزش دارد : نتيجهء يكم - برخوردارى از نيروها و استعدادهاى نهفته در « حيات و من » كه با به فعليت رساندن آنها از اضطراب و خود باختگى انسان در برابر خير و شر جلوگيرى به عمل مىآيد . نتيجهء دوم - پذيرش قابليت تحول « حيات و من » از دو پديدهء طبيعى محض كه هر خير و شر مىتواند آنها را به اضطراب بيندازد ، به آن « حيات » كه « حيات معقول » ناميده مىشود و به آن « من » كه « من حقيقى رو به رشد » مىتوان اصطلاح نمود . البته ممكن است بعضى از عوامل فوق با بعضى ديگر متحد باشد و يا يكى از آنها مقدمه اى براى ديگرى بوده باشد ، لذا در بالا اين نكته را متذكر شديم كه « مجموعا يا هر يك از آنها » . آيهء شمارهء يكم - * ( يُرِيدُ الله أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ وَخُلِقَ الإِنْسانُ ضَعِيفاً ) * ( 1 ) مىگويد : انسان ناتوان آفريده شده است و خداوند اين انسان را به زحمت