2 - مركب كه در اين موقعيت يكى از وسائل جنگ است ، و با ارادهء خداوندى در اختيار من قرار گرفته است ، بايد در راه خدا مورد بهره بردارى قرار بگيرد . اگر اقوام و ملل اين نكته را در پديدهء جنگى مورد توجه قرار مىدادند و اين حقيقت را در مغزشان خطور مىدادند كه همهء وسائل و مواد جنگى موجوداتى هستند كه فقط با عقل و انديشهء بشرى به اشكال مطلوب در مىآيند و اگر عقل و انديشهء بشرى نبود ، چه بسا كه آن موجودات انسانها را تسخير مىكردند ، يا لا اقل انسانها مانند ديگر حيوانات توانائى استفاده از آنها را نداشتند و اين عقل و انديشه از با عظمتترين نعمتهاى خدادادى است . پس چرا در به كار بردن وسائل جنگى كه محصولى از نعمتهاى خدا دادى بوده و در حساسترين مسائل بشرى كه مسئلهء زندگى و مرگ است به ياد خدا نباشيم .
3 - * ( وَإِنَّا إِلى رَبِّنا ) * ( قطعا ما بسوى خداى خود برميگرديم ) .
و مسئول همهء انديشهها و هدفگيريها و كارهاى خويشتن كه در ميدان كارزار انجام دادهايم ، خواهيم بود . ريختن يك قطره خون ناحق كافى است كه ما را به عذاب تلخ الهى گرفتار كند . كمترين مسامحه در احقاق حق و تسلط بر اعصاب و كنار گذاشتن كينه توزىهاى احمقانه كافى است كه ما را در غضب جدى خداى زندگى و مرگ غوطه ور بسازد . اندك غرور و فخر فروشى و مباهات به شمشير بازى خودخواهانه براى جلب شقاوت ابدى كفايت مىكند .
آرى ، يا در اين ميدان جنگ و يا چند روز و شب ديگر ما بسوى خداى خود برميگرديم و در پيشگاه او مىايستيم و از كوچكترين حركت چشم و موج انديشه تا تاخت و تاز بر سرنوشت زندگى آدميان ، مورد محاسبه و مؤاخذه قرار خواهيم گرفت . پس ما بايد ميدان جنگ را نه تنها دور از ديدگاه الهى تلقى نكنيم ، بلكه آن را چنان مورد نظارهء الهى بدانيم كه همهء حركات ما عنوان ذكر و قيام و ركوع و سجود به خود بگيرد . جابر جعفى مىگويد : امير المؤمنين ( ع ) پس از نيايش فوق رو به قبله مىايستاد و دستها را به سوى آسمان بلند ميكرد و
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 84
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٨٤