صريح حس و عقل سليم بود ، مانند ديگر روايات ، حكم حس و عقل سليم مقدم بر روايت و حديث است . اين از اصول مسلم اصول فقه اسلامى در « تعادل و ترجيح » است و به هر حال ما به تفسير خود جملات مىپردازيم و اين را هم مىدانيم كه گوينده كسى است كه همسرش فاطمهء زهراء و دخترش زينب عليهما السلام بر اكثر مردان برترى داشته ، و الگوى تمام عيار انسانيت بودهاند .
و اين همان شخص تجسم يافته اى از قرآن است كه در همهء اوصاف عالى انسانى مرد و زن را شريك ميداند . در جملات مورد تفسير كلمهء « نقص » به كار رفته است . هيچ جاى ترديد نيست كه مقصود از نقص ، كاهش ارزش انسانى نيست ، بلكه بيان حد زن در برابر حد مرد است كه نمايش نقص كمى دارد ، نه نقص كيفى كه ملاك ارزشهاست . چنان كه مردها در مسئلهء جريان خلقت كه تنها با لذت و تخليهء چند قطره بنام اسپر در آن جريان شركت مىورزند ناقصتر از زنند . با در نظر گرفتن اين مقدمه مىگوئيم : 1 - نواقص الايمان - دليلش اينست كه زن در دوران قاعدگى نماز و روزه را ترك مىكند . نه اين كه زن در دوران قاعدگى فاسق است و عادل نيست ، دروغگو است و راستگو نيست ، و نه اين كه شخصيت اعتقادى او مختل شده است ، بلكه به جهت وضع روانى خاصى كه پيدا مىكند [ و روانپزشكان اين وضع روانى را مشروحا مطرح ميكنند ] به جهت لزوم رهائى روان زن از توجه دقيق ، كه در حال نماز پيش مىآيد و لزوم آزاد ساختن دستگاه گوارش و معده در غذا و آشاميدنىها كه در دوران قاعدگى خيلى اهميت دارد ، تكليف نماز و روزه از زن برداشته مىشود . در عين حال رابطهء زن با خدا بوسيلهء ذكر در نمازگاهش بدون احساس فشار از تكليف معين ، محفوظ و دائمى است و او مىتواند در اوقات نماز در حال ذكر خداوندى باشد و روزه هايى را كه در روز - هاى قاعدگى ترك كرده است ، در غير آن روزها قضا نمايد . از اين بحث و تحقيق روشن مىشود كه مقصود از نقص ايمان زن ، نقص رابطهء زن با خدا نيست ،
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 289
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٨٩