* ( وَلا تَتَمَنَّوْا ما فَضَّلَ الله بِه بَعْضَكُمْ عَلى بَعْضٍ ، لِلرِّجالِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا وَلِلنِّساءِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبْنَ وَسْئَلُوا الله مِنْ فَضْلِه إِنَّ الله كانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيماً ) * ( 1 ) ( آن خصوصيتى كه خداوند به بعضى از شما در برابر بعضى ديگر داده است ، آرزو نكنيد . براى مردان از آنچه كه اندوختهاند ، نصيبى است و براى زنان از آنچه كه اندوختهاند نصيبى است . از فضل الهى كه بخشايندهء اختصاصات است مسئلت نماييد . خداوند بر همه چيز داناست ) . اين آيه صريحا مىگويد : آن مختصات طبيعى را كه بهر يك از طرفين مرد و زن داده شده است آرزو و تمنا نكنيد ، زيرا اين مختصات جبرى طبيعى عامل ارزش انسانى نيستند ، بلكه عامل ارزش عبارتست از اندوخته و نتيجه اى كه هر يك از طرفين بوسيلهء كوشش و به كار انداختن مختصات خويش بدست مى - آورند . پس روشن مىشود كه علت سرپرستى مرد در مجموعهء متشكل خانوادگى برترى و تفوق و امتياز انسانى خاص نيست ، بلكه چنان كه اشاره كرديم ، بملاك مختصات جبرى طبيعى صنف مرد است كه ملاك هيچ ارزش خاص انسانى نمىباشد . 3 - همهء آن آيات قرآنى كه ملاك ارزشها را در بارهء انسان بيان مىكند ، به هيچ وجه اختصاصى به مرد ندارد . ملاك ارزشها در قرآن كار و كوشش با هدفگيريهاى انسانى است و عنوانى كه شايسته اين ارزش مطرح شده است ، انسان است ، نه مرد بالخصوص و نه زن بالخصوص . نمونه اى از اين آيات چنين است : * ( وَأَنْ لَيْسَ لِلإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى وَأَنَّ سَعْيَه سَوْفَ يُرى ) * ( 2 ) ( و نيست براى انسان مگر كوششى كه كرده است و قطعا كوشش او به زودى ديده خواهد شد ) . حتى نمىتوان يك آيه در قرآن پيدا كرد كه براى مرد در برابر زن ارزش
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 272
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٧٢
هامش
( 1 ) - النساء آيه 32 .
( 2 ) - النجم آيه 39 و 40 .