تكاپو قرار گرفته به شرط احساس تعهد و عمل مطابق آن ، راه را براى تكامل آيندگان مىتوانند باز كنند .
بنا بر اين ، اين سؤال كه « آيا زن وابستهء مرد است » بايد به دو سؤال تحليل شود : 1 - آيا شخصيت و موجوديت و اصالتها و ارزشهاى زن وابسته به مرد است پاسخ اين سؤال قطعا منفى است ، زيرا زن و مرد در انسانيت هيچ تفاوتى ندارند ، اگر مرد شايستهء نام انسانيت است ، زن هم اين شايستگى را دارد و اگر مرد به جهت نشناختن زن شايستهء نام انسانيت نيست ، زن هم به جهت نشناختن مرد اين شايستگى را ندارد .
2 - آيا با نظر به بعد ادامهء نسل و جريان خلقت ، زن وابستهء مرد است بلى همان وابستگى از طرف مرد نيز وجود دارد . اين دو سؤال در مغز هر انسان معتدل پاسخى جز آنكه مطرح كرديم ، ندارند . سپس نوبت به مسائل ديگر در بارهء اين دو صنف مىرسد . مانند اين كه آيا زن مانند مرد مىتواند در برابر حوادث مقاومت و تحمل داشته باشد آيا زن از نيروى نبوغ و اكتشاف برخوردار است آيا زن در تعقل محض مىتواند مساوى مرد باشد آيا در ادامهء حيات موقعى كه آدمى به بنبست مىرسد ، مرد ناتوانتر از زن نيست زيرا گفته مىشود كه تقريبا نود درصد تصميم مردان در بارهء خودكشى به نتيجه مىرسد ، در صورتى كه زنانى كه تصميم به خودكشى مىگيرند ، كمتر از ده درصد دست به خودكشى مىزنند . آيا غرور كاذب در مردها بيش از زنان نيست آيا مردها از آن طعم واقعى حيات كه زنان مىچشند ، محروم نيستند در بارهء اين سئوالات هزاران كتاب و مقاله نوشته شده و اختلاف نظرهاى خيلى زياد به وجود آمده است . اولا براى اين كه در پاسخ دادن به سئوالات فوق و دهها امثال آنها تحت الشعاع شخصيتهاى پاسخ دهندگان و احساسات خام و عوامل محيطى و اجتماعى قرار نگيريم ، در اين مسئله بينديشيم كه اختلافات روانى و فعاليت -
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 253
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٥٣