سال 540 - 1145 جز اين كه جداول را ندارد . دستهء سوم - كتابهائى است كه تنها براى رفع نياز حسابگران و رصدكنندگان تأليف شده و به نام « ازياج » يا « زيجات » يا زيجه ناميده مىشود . . . از آن جمله است الزيج الصابى تأليف محمد بن جابر سنان البتانى كه در سه جلد در رم بچاپ رسيده و كتابهاى متعدد ديگر . دستهء چهارم - كتابهائى است كه در موضوعات خاص همچون تقاويم و مصنفاتى است در ساختن و به كار بردن آلات نجومى يا در وصف صور فلكى و تعيين مواضع ستارگان آنها بر حسب طول و عرض و از اين نوع است كتاب جامع المبادى و الغايات تأليف ابو على الحسن المراكشى كه متضمن توصيف آلات رصدى است و نيمهء اول آن به فرانسه ترجمه شده و كتاب الكواكب و الصور تأليف ابو الحسين عبد الرحمن بن عمر صوفى متوفى به سال 374 - 986 كه آن نيز به زبان فرانسه ترجمه شده است » ( 1 ) . و به هر حال تحقيق بسيار دامنه دارى براى بدست آوردن چگونگى تأثيرات ستارگان در رويدادهاى زندگى و علل آن كه از حوصلهء اين مبحث ما خارج است ، صورت گرفته است . لذا مىپردازيم به نظر مكتب اسلام در بارهء علم نجوم :

عمر بن حسام در نزد عمر ابهرى علم نجوم مىخواند ، روزى يكى از فقهاء عمر بن حسام را مىبيند و از او مىپرسد ، اين روزها چه مىخوانيد عمر بن حسام مىگويد : مشغول تفسير يكى از آيات قرآنى هستيم كه مىگويد : * ( أَ فَلَمْ يَنْظُرُوا إِلَى السَّماءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْناها ) * ( 1 ) ( آيا در بالاى سرشان