چيزى نمىتواند بر او پوشيده بماند . دليل ديگر اينست كه هر چيزى كه از يك موجود ، غائب يا براى او مجهول باشد ، آن چيز از سلطه و اختيار آن موجود بيرون خواهد بود ، در صورتى كه هيچ چيزى در جهان هستى خارج از سلطه و اختيار خداوندى نيست . و در قرآن مجيد به اين دليل اشاره شده است : * ( أَ لا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ ) * ( 1 ) ( آگاه باشيد ، خداوند آنچه را كه خلق كرده است ، ميداند و او لطيف و خبير است ) . تكيهء متكلمين در اثبات عموميت علم خداوندى به همين مسئلهء سلطه و اختيار خداوندى است كه كاملا بمورد و متقن است . و اما آيات قرآنى كه دلالت به عموميت علم خداوندى دارد ، بقدرى فراوان و صريح است كه به هيچ وجه قابل تأويل نمىباشد . آيا آياتى صريحتر از آيات زير براى اثبات عموميت علم خداوندى مىتوان تصور كرد : * ( الله الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَمِنَ الأَرْضِ ) * ( 2 ) ( و قطعا علم خداوندى بر همه چيز احاطه كرده است ) . آيا امور مخفى و امور جزئى و رويدادهاى آينده ، شيء نيستند يا آيا كل از كلمات عموم حقيقى نيست آيات مربوط به علم خداوندى را مىتوان در سه گروه مطالعه نمود و با نظر به اين سه گروه روشن مىشود كه هيچ جزء و كلى و هيچ آشكار و نهانى و هيچ گذشته و حال و آينده اى بيرون از علم خداوندى نيست . گروه يكم - صريحا مىگويد : خداوند سبحان بهمهء امور مخفى و امور غيبى دانا است . مانند * ( أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ الله يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَنَجْواهُمْ وَأَنَّ الله عَلَّامُ الْغُيُوبِ ) * ( 3 ) ( آيا ندانستهاند كه خداوند راز مخفى [ يا درون و صحبتهاى مخفى ]
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 64
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٦٤
هامش
( 1 ) الملك آيه 14 .
( 2 ) الطلاق آيه 13 .
( 3 ) التوبه آيهء 78 .