عمران و عيسى بن مريم و محمد بن عبد اللَّه ( ص ) و على بن ابي طالب عليهم السلام و ديگر رشد يافتگان « حيات معقول » كه در راه هدف اعلاى زندگى دست از همهء لذائذ و امتيازات زندگى مادى برداشته و حتى دست از جان شستهاند ، براى اينست كه بروند در باغهاى زيبا مشغول بهره بردارى از همان لذائذ مادى شوند كه در اين دنيا با كمال آزادى و اختيار آنها را زير پا گذاشتهاند . . . پس قطعا مقصود از آن نعمتها حقايقى والاتر و عالىتر از اين مواد دنيوى است ، به كار بردن چشمه سار در بارهء چشمه سارهاى ابديت مانند به كار بردن درياست در زيادى دانش و بينش يك انسان كه گفته مىشود فلان كس دريائى از علم است ، و مانند به كار بردن خنكى در خنك شدن دل ، وقتى كه مىبينيم يك جنايتكار به كيفر خود رسيد ، مىگوئيم : دلم خنك شد و بدون ترديد منظور از خنكى سردى طبيعى نيست ، بلكه معناى بسيار والاى روانى است كه كلمهء خنك مىتواند آن را بازگو كند . و همچنين عذابهاى دوزخى واقعياتى شديدتر از آنست كه با آتش جسمانى و معمولى بتواند قابل مقايسه بوده باشد . دو آيه در قرآن مجيد صراحتا مىگويد * ( مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ . . . ) * ( 1 ) ( مثل بهشتى كه به انسانهاى متقى وعده داده شده است . . . ) و اين آيه مىتواند بقيهء آياتى را كه نعمتهاى مادى بهشت را مطرح كرده است تفسير نموده و بگويد :
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 319
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٣١٩
چون كه با كودك سرو كارت فتاد
پس زبان كودكى بايد گشاد
تو هم نشود كه ما وجود نعمتها و عوامل لذت مادى را در بهشت منكر مىشويم ، بلكه مىخواهيم بگوئيم با نظر به فناى اين طبيعت با قوانين و خواصى كه دارد ، در سراى ابديت ، منظور از آن نعمتها و عوامل مادى حقايق عاليتر از آنچه كه در دنيا ديدهايم مىباشد . و مىتوان گفت : هر كسى كه با هدفگيرى نعمتها و عوامل مادى و لذايذ اين دنيا عمل به دستورات خداوندى نموده است ،
هامش
( 1 ) رعد آيه 35 و سوره محمد آيه 15 .