ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 292

هدف نهائى زندگى از ديدگاه اسلام ( 1 ) مشاهدات و تجربيات ما در بارهء انسانها ، دو نوع زندگى را براى ما نشان مىدهند كه مبناى اساسى بحث از « هدف نهائى زندگى » مىباشد اين دو نوع زندگى عبارتند از : 1 - زندگى طبيعى محض كه در مجراى عوامل جبرى و شبه جبرى مىافتد . 2 - زندگى منطقى كه ما آن را « حيات معقول » ناميده‌ايم ( 2 ) . ميان اين دو زندگى ، همان تفاوت وجود دارد كه ميان يك محصول كيفى تفاعل ناآگاه ماده و حركت ، و آن حياتى كه در تنظيم و توجيه و تفسير آن ، تعقل فردى و جمعى و دريافتهاى والاى وجدانى دخالت ورزيده و در هر يك از موقعيتهائى كه قرار مىگيرد قابل تفسير و توجيه بوده و از عهدهء سؤالات جدى كه متوجه آن موقعيت مىشود برمىآيد . اين تفاوت را ميان حيوان و انسان مىتوان مشاهده كرد . حيات معقول يك پديده گسيخته از حيات طبيعى و عوامل مربوطه نيست ، بلكه مرحله اى رشد يافته از همان حيات طبيعى است كه با افزايش ارتباطات عقلانى با جهان طبيعت و آبيارى كردن استعدادهاى مغزى و روانى به وجود مىآيد . اساسىترين مختص اين « حيات معقول » تنظيم هدفهائى است