ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 272

* ( وَجَعَلَ لَهُمْ أَجَلًا لا رَيْبَ فِيه ) * ( 1 ) ( و براى آنان مدت معينى قرار داده است كه ترديدى در آن نيست ) * ( وَلَنْ يُؤَخِّرَ الله نَفْساً إِذا جاءَ أَجَلُها ) * ( 2 ) ( و خداوند مرگ هيچ نفسى را به تأخير نمىاندازد [ موقعى كه اجلش فرا رسيده باشد ] ) اين مدت معين در بارهء حيات اقوام و ملل هم گوشزد شده است : * ( لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَلا يَسْتَقْدِمُونَ ) * ( 3 ) ( براى هر امتى اجل معينى است ، هنگامى كه آن اجل معين فرا رسد نه يك ساعت به تأخير مىفتند و نه ساعتى پيشتر منقرض مىگردند ) البته ممكن است مقدمات قطعى فرا رسيدن اين اجل چنان كه متذكر شديم ، براى انسان معلوم شود ، ولى خود بوجود آمدن آن مقدمات ، با علم خداوندى و تعيين قانونى او است . بنا بر اين از مجموع سخنان امير المؤمنين ( ع ) و از ديگر منابع اسلامى مانند آيات قرآنى و احاديث معتبر به اين نتيجه مىرسيم كه مرگ چه طبيعى و چه غير طبيعى پيرو قانون و مشيت خداوندى است ، اگر چه ممكن است مقدمهء تحقق مشيت خداوندى را خود انسان آماده كند ، مانند اقدام به خودكشى حتمى و غير ذلك .