كأنىّ أراهم قوما كأنّ وجوههم المجانّ المطرّقة ، يلبسون السّرق و الدّيباج و يعتقبون الخيل العتاق و يكون هناك استحرار قتل حتّى يمشى المجروح على المقتول ، و يكون المفلت أقلّ من المأسور ( 1 ) ( مثل اين كه آنانرا قومى مىبينم كه صورتهايشان مانند سپرهايى آهنين است كه قطعه قطعه بهم چسبيده شود . حرير و ديبا پوشيده‌اند و اسبهاى چابك را انتخاب ميكنند ، در آن هنگام كشتار بسيار شديدى واقع مىشود بطورى كه مجروح از روى جنازهء مقتول راه مىرود و فرار كننده كمتر از اسير شده خواهد بود ) . داستان مغول و تاخت و تاز و بيدادگرى اين قوم در تاريخ بشرى بىنظير و ضرب المثل عمومى جوامع انسانى در بيرحمى و قساوت گشته است . ابن ابى الحديد در مجلد هشتم ص 218 چنين مىگويد : « بدان اين غيبى را كه امير المؤمنين عليه السلام از آن خبر داده است ، ما با چشم خود ديديم و در زمان ما واقع شد و مردم از اوايل اسلام انتظار آن را مىكشيدند ، تا اين كه قضا و قدر اين حادثهء خونين را به دوران ما كشيد و آنان از قوم تاتار بودند كه از خاور دور خروج كردند و سپاهيانشان وارد شدند و با سلاطين خطا و قفجاق و شهرهاى ما وراء النهر و خراسان و ديگر بلاد عجم كارى كردند كه از خلقت حضرت آدم ( ع ) تا عصر ما هيچ تاريخى مثل آن را نديده است ، زيرا بابك خرم دين اگر چه مدت آشوبش در حدود بيست سال طول كشيد ، ولى فقط در اقليم آذربايجان بود ، در حالى كه مغول همهء مشرق زمين را مورد تاخت و تاز قرار داد و تا شهرهاى